Çoğu lider, İK'yı işletmenin stratejik bir ayağı olarak nasıl konumlandıracağını göremiyor ve bu durum birçok profesyonelin kendini bir nebze hayal kırıklığına uğramış hissetmesine neden oluyor. Bu röportaj serisinde, İK profesyonelleri ve konuya hâkim iş dünyası liderleriyle İK'nın şirket kararlarını neden ve nasıl yönlendirmesi gerektiği hakkında konuşuyoruz.
Pavel Bahu
Pavel Bahu, Trevolution Group’ta Küresel İK Direktörü olarak görev yapmaktadır. Şirketin İK stratejisine liderlik etmekte ve küresel İK ekibini yönetmektedir. 2015’ten bu yana Trevolution bünyesinde çalışan Bahu; şirket genelinde yetkinlik modeli, çevrim içi aday test sistemi ve departmanlar arası performans yönetim sistemi de dâhil olmak üzere çeşitli İK girişimlerini hayata geçirmiştir.
Merhaba Pavel, seriye hoş geldiniz! Sizi biraz daha yakından tanımak isteriz. Şimdiye kadarki kariyer yolculuğunuzdan biraz bahsedebilir misiniz?
Moldova'da, iş piyasasının sınırlı olduğu küçük bir ülkede büyürken kariyer hedeflerime ulaşmak için fazladan çaba göstermem gerektiğini biliyordum. Lisans eğitimimi tamamladıktan sonra eğitimime Kanada'da devam etmeye karar verdim; burada farklı bir kültür ve çalışma biçimiyle tanıştım.
Bu deneyim, sıkı çalışmanın önemini anlamama yardımcı oldu ve işleri daha iyi hâle getirme isteğimi güçlendirdi. Edindiğim bu deneyimi ve düşünce biçimini günlük hayatıma uygulamak istedim.
Moldova'ya döndüğümde bir perakende zincirinin proje departmanında iş buldum ancak bunun benim için doğru yer olmadığını biliyordum. İnisiyatifi elime aldım; kendime meydan okumak için geceleri serbest çalışan seyahat acentesi olarak çalışmaya başladım, yeni beceriler kazanmak için elimden gelen her şeyi yaptım ve yeni mesleki zirvelere ulaşmayı hedefledim.
Bir süre sonra büyük fırsat yakaladım—bu alanda hiç deneyimim olmamasına rağmen İK yöneticiliği pozisyonu teklif edildi.
Sonraki birkaç yıl hızlı bir gelişim ve değişim dönemi oldu. Moldova'daki Dyninno ekibinin 120 kişiden 1.500 kişiye büyümesine yardımcı oldum ve sonunda 2019'da Trevolution'ın Küresel İK Direktörü görevini üstlendim.
İlk yılımı herkesi tanımaya ve dünyanın diğer bölgelerinde işimizi nasıl yürüttüğümüzü anlamaya ayırdım. İkinci yıl, kariyerimin tamamındaki en zorlu yıldı; çünkü pandemi yılıydı. Toparlanmayı başardık ve şu anda eskisinden daha iyi durumdayız.
Hatalarımızın en iyi öğretmenlerimiz olabileceği söylenir. Kariyerinizin henüz başlarındayken yaptığınız en komik hatayla ilgili bir hikâye ve bundan çıkardığınız dersi paylaşabilir misiniz?
Görevime başladığımda öğrendiğim en büyük ders, yeni süreçleri hayata geçirirken açık iletişimin ne kadar önemli olduğuydu.
Kariyerimin başlarında yeni bir değerlendirme merkezi uygulamaya koyarken, ayrıntılara girmeme gerek kalmadan insanların bunun ek değerini anlayacağını düşünmüştüm.
Ancak kısa sürede, yeni bir sürecin iş amacını ve sağladığı ek değeri operasyon ekibine açıkça anlatmanın kritik olduğunu öğrendim. Bu ekip sonuç odaklıdır ve zamanlarıyla kaynaklarının nasıl etkili şekilde kullanılacağını bilmek ister.
İlk denememde uygulama başarısız oldu; çünkü Değerlendirme Merkezi prosedürünün değerini etkili biçimde anlatamamıştım ve ekip bunu bir "kara kutu" olarak algıladı.
Ancak daha sonra bunu yeni bir departmanda uygulamak için bir fırsat daha buldum ve departman yöneticisinin geliştirme ve uygulama sürecine en başından itibaren dâhil olmasını sağladım. Bu, uygulamanın başarılı olmasını sağladı. Bu deneyim, ekibin benimsemesini ve desteğini güvence altına almak için yeni bir sürecin değerini ekiple sürekli paylaşmanın önemini öğretti.
İK'da başarı için herkese uyan tek bir plan olmadığını akılda tutmak önemlidir. Her kuruluşun kendine özgü bir kültürü ve yapısı vardır; İK'nın görevi, o özel bağlamda işe yarayacak genel ilkeleri benimsemektir.
Başarı tek başına gerçekleşemez; bu bir ekip çalışmasıdır. İlgili tüm iş paydaşlarını karar alma sürecine ve yeni stratejilerin uygulanmasına dâhil etmek önemlidir.
Herkesin desteğini almadan gerçekten başarılı olamazsınız. İK, roket bilimi değildir; daha iyi çalışmayı ve çalışma hayatlarını savunmakla ilgilidir. Bu basit bir hedeftir ancak çaba, iletişim ve kuruluşun kültürünün, yapısının ve hedeflerinin derinlemesine anlaşılmasını gerektirir.
Zor zamanlarda bana her zaman yardımcı olan bir şey, sürekli yeniliğe duyduğum tutkudur; kendimi geliştirmek ve daha fazla öğrenmek için her zaman yollar ararım. Bu nedenle sürekli yeni bilgiler öğrenme ve edinme arayışındayım.
Hiçbirimiz yol boyunca bir miktar yardım almadan başarıya ulaşamayız. Bulunduğunuz yere gelmenize yardımcı olduğu için minnettar olduğunuz belirli bir kişi var mı?
Kariyerime başladığımda bugün bulunduğum noktaya geleceğimi hiç hayal etmemiştim. Dyninno Group'un kurucusu Alex Weinstein, İK alanındaki deneyim eksikliğime rağmen bende bir potansiyel gören kişiydi. Onun desteği olmasaydı bugün bulunduğum yerde olamazdım ve her zaman minnettar olacağım. O yalnızca bir yönetici değil, aynı zamanda bilge bir mentor.
Lütfen bize en sevdiğiniz “Hayat Dersi Sözünü” verebilir misiniz? Bunun hayatınızda sizin için nasıl anlamlı olduğunu paylaşabilir misiniz?
Her türlü faaliyette, başarısızlıkların sürecin doğal bir parçası olduğunu anlamak önemlidir. Thomas Edison'ın söylediği gibi, "10.000 kez başarısız olmadım; işe yaramayacak 10.000 yol bulmayı başarıyla gerçekleştirdim."
Başarısızlık olumsuz bir sonuç olarak görülmek yerine, öğrenmek ve gelişmek için bir fırsat olarak değerlendirilmelidir. Başarısızlığın ardındaki nedenleri analiz edin ve gelecekte bu etkenleri nasıl azaltabileceğinizi düşünün.
Kendi kariyerinize dönüp baktığınızda, genç halinize ne söylerdiniz?
Planlarınız konusunda açık sözlü olmak ve mümkün olduğunca fazla geri bildirim almak çok önemlidir. Rakamlar, tartışmaları somut temellere oturtmanın ve gerçeklikten kopmamalarını sağlamanın harika bir yoludur.
İyi bir genel kural, olası sorunlara karşı her zaman tetikte olmak ve onları daha büyümeden çözmektir. Gelişim söz konusu olduğunda büyük düşünün!
Planlarınızı on kat büyütmek için ne gerekeceğini, ardından bir on kat daha büyütmek için ne gerekeceğini hayal edin ve sonra buradan geriye doğru çalışın. Net bir vizyon olmadan büyük işlerin gerçekleşmesini sağlamak zordur.
Şimdi röportajımızın İK ile ilgili temel bölümüne geçelim. Sizce İK neden yönetim kurulunda ve üst düzey karar alma süreçlerinde yer almayı hak ediyor?
İK, çalışanların ihtiyaçları, endişeleri ve kısıtlamaları hakkında benzersiz bir bakış açısı sunarak şirket kararlarının yönlendirilmesinde hayati bir rol oynar.
Yönetim ile iş gücü arasındaki bağlantı noktası olarak İK profesyonelleri, kararların çalışan performansı, bağlılığı ve elde tutulması üzerindeki etkisini öngörebilir ve şirket için daha iyi sonuçlar elde edilmesini sağlayacak çözümler sunabilir.
İşletme sahipleri, İK'yı karar alma sürecine dahil ederek aldıkları kararların çalışanlar üzerindeki etkisini daha iyi anlayabilir ve daha bilinçli, kapsamlı kararlar alabilir.
Bu durum çalışan moralinin, çalışanların elde tutulmasının ve verimliliğin artmasını ve nihayetinde iş başarısını destekleyen daha olumlu ve destekleyici bir çalışma ortamının oluşmasını sağlar.
Ancak İK'nın rolünün tavsiyelerde bulunmak ve riskleri azaltmak olduğunu, nihai karar vericilerin ise aynı zamanda en önemli riskleri üstlenen kişiler olduğunu hatırlamak önemlidir.
Deneyimlerinize göre İK çalışanları ve kurum kültürü profesyonelleri, stratejik planlama süreçlerine dahil olduklarından nasıl emin olabilir?
Bu, işletme hakkında geniş bir anlayış gerektiren çok yönlü bir roldür. Finans, hukuki ve uyum riskleri ile bunların kârlılığı nasıl etkileyebileceği konusunda sağlam bir anlayışa sahip olmak önemlidir.
Bu anlayışı kazanmanın iyi bir yolu, finansal yetkinliğinizi geliştirmek, yatırımların ve transfer fiyatlandırmasının nasıl işlediğini ve para birimi ile risk yönetimi açısından nasıl düşünülmesi gerektiğini anlamaktır.
İşletmeyle yakın temas hâlinde kalmak ve nereye doğru ilerlediğini anlamak da önemlidir. Strateji açısından mesele ne yaptığımız değil, ne yapmadığımızdır. Çabalarımıza odaklanmak ve kendimizi fazlasıyla dağıtmamak gerekir.
İK, çabalarını genel iş stratejisiyle uyumlu hâle getirerek, pazar eğilimlerini takip ederek, sektörün nereye yöneldiğini anlayarak ve mevcut küresel ekonomik durumun farkında olarak bu konuda kritik bir rol oynar.
Birçok kişi CHRO'ların harika CEO'lar olacağına inanıyor, ancak çoğu zaman göz ardı ediliyorlar. Sizce bunun nedeni nedir?
Deneyimlerime göre CEO'ların çoğu finans alanından geliyor veya yönettikleri sektörde geçmişe sahip oluyor.
Örneğin, bir teknoloji şirketinin başında bir İK profesyoneline rastlamanız pek olası değildir; bu kişiler genellikle mühendislik veya bilişim teknolojileri geçmişine sahip olur. Aynı durum ilaç veya diğer STEM şirketleri için de geçerlidir. Bir şirketin başında bir İK çalışanı görmek nadirdir, ancak imkânsız değildir.
İK profesyoneli olmak, birçok konu hakkında geniş bir anlayışa ve İK'nın kendisi, işletme yönetimi veya psikoloji gibi belirli bir alanda derin bilgiye sahip olduğunuz "T-biçimli" bir uzman olmak anlamına gelir.
CEO'luğa ilerlemenin bir yolu, iki uzmanlık alanına sahip olduğunuz ve bunları benzersiz bir şekilde birleştirebildiğiniz "W-biçimli" bir uzman olmaktır. Örneğin, bilişim teknolojileri veya veri analitiği geçmişine sahip bir İK profesyoneli, maliyetleri azaltmak ve riskleri belirlemek amacıyla tahmine dayalı analitik gibi yenilikçi İK çözümleri oluşturmak için bu beceri setinden yararlanabilir.
Sonuç olarak kariyer yollarının esnek ve alışılmışın dışında olabileceğini hatırlamak önemlidir. Bir İK profesyoneli yine de başarılı olabilir ve liderlik pozisyonlarına ulaşabilir; bunun için kalıpların dışında düşünmek ve stratejik kariyer hamleleri yapmak gerekebilir.
İK çalışanları daha etkili iş ortakları olmak için hangi beceriler üzerinde çalışabilir?
Bir İK profesyonelinin kesinlikle sahip olması gereken bir şey varsa, o da etiktir. Mesleğin temelini bu oluşturur.
Şirketin hedeflerini anlamak ve İK girişimlerini bu hedeflerle uyumlu hâle getirebilmek çok önemlidir. Bu, iş gücü ve genel iş stratejisini desteklemek için iş gücünün nasıl optimize edilebileceği hakkında stratejik düşünebilmeyi gerektirir. Ayrıca diğer iş liderleri ve paydaşlarla etkili bir şekilde iletişim kurup müzakere edebilmeli ve bilinçli kararlar almak için veri analizi becerilerine sahip olmalısınız. Bunun yanı sıra İK girişimleriyle ilgili projeleri yönetebilmek; duygusal zekâya, kültürel duyarlılığa ve sürekli öğrenme yaklaşımına sahip olmak da gerekir.
Her şey, şirketin ihtiyaçlarını ve endişelerini anlamak ve çabalarınızı kuruluşun genel hedeflerini destekleyecek şekilde uyumlandırmakla ilgilidir. Üstlenilmesi gereken çok şey var; ancak biraz odaklanma ve çabayla bu konuda ustalaşabileceksiniz.
Tartışmamızın temel sorusu şu: Deneyiminize ve başarılarınıza dayanarak, İK'nın şirket kararlarını yönlendirmeye yardımcı olabileceği en önemli beş yöntem nedir?
1. İK girişimlerini şirket hedefleriyle uyumlu hâle getirmek. Tüm İK girişimlerinin kuruluşun genel iş stratejisi ve hedefleriyle uyumlu olduğundan emin olun. Örneğin, şirket yeni pazarlara açılmak istiyorsa İK, iş gücünün bu genişlemeyi desteklemek için gerekli becerilere sahip olmasını sağlamak amacıyla bir çalışan gelişim programına yardımcı olabilir.
2. Veriye dayalı içgörüler sunmak. Örneğin İK, çalışan bağlılığı ve çalışanları elde tutma verilerini analiz ederek şirketin hangi alanlarda iyileştirme yapması gerektiğini belirleyebilir ve bu sorunların nasıl ele alınacağı konusunda yönetime öneriler sunabilir.
3. Yetenekleri yönetmek ve güçlü bir iş gücü oluşturmak. Yüksek potansiyele sahip çalışanları belirleyip geliştirerek ve etkili bir yedekleme planlaması uygulayarak İK, şirketin büyümesini ve başarısını destekleyecek doğru kişilere sahip olmasını sağlayabilir;
4. Olumlu ve destekleyici bir çalışma ortamı oluşturmak: Çalışanların refahını destekleyen politika ve programları uygulayarak İK, çalışan moralini, bağlılığını ve çalışanları elde tutma oranını iyileştirmeye ve nihayetinde daha iyi iş sonuçları elde etmeye yardımcı olabilir.
5. Riskleri ve uyumu yönetmek. Yasal ve düzenleyici ihlallerin riskini en aza indirmek için etkili uyum programları ve politikaları uygulayan İK, şirketi maliyetli para cezaları ve yaptırımlardan korumaya yardımcı olabilir.
Dyninno Group'ta insanımıza öncelik veriyoruz; çünkü gelir sağlayanlar onlar. Bu nedenle "gelecek yıl $50 milyon kazanalım" gibi finansal bir hedefle başlamak yerine, her iş biriminden darboğazları ve çalışan sayımızı artırıp işi ileriye taşımak için süreçleri nasıl iyileştirebileceğimizi öğrenmek üzere bilgi topluyoruz.
Buradan hareketle, satış personelinin işlerini yapabilmesini ve büyümeyi güvence altına alabilmek için kaç kişiye ihtiyacımız olduğunu anlamak üzere Destek departmanları ve İK ile görüşmeler gerçekleştiriyoruz.
Daha sonra her kilit paydaşın onayını alıyor ve maaşların, komisyonların, primlerin ve potansiyel müşteri yaratma maliyetinin ne kadar olduğunu anlamak için Pazarlama ve Finans ekipleriyle birlikte çalışıyoruz. Bu şekilde planlarımızı şirkete sunduğumuzda, her iş birimi aracılığıyla tam olarak ne kadar para kazanacağımızı gösterebilir ve büyüme çabalarımızı nereye odaklayacağımız konusunda bilinçli kararlar alabiliriz.
Bu yaklaşım daha etkilidir; çünkü herkes rakamların kendilerine dayatıldığı hissine kapılmak yerine rakamlar ve kuruluşun yapısı üzerinde zaten mutabık kalmıştır.
İşletmelerin zor kararlarla karşı karşıya kaldıklarında yaptığını gördüğünüz en yaygın 3 veya 4 hatayı paylaşabilir misiniz? Bunlardan kaçınmak için neleri akılda tutmak gerekir?
Zor kararlar almanın anahtarlarından biri, bir B planının hazır olmasıdır. Bazen kararlar geri döndürülemez ve işler beklendiği gibi gitmezse kullanılmak üzere bir yedek plana sahip olmak çok önemlidir.
Covid-19 pandemisini örnek olarak ele alalım. Pek çok işletme çalışanlarını hemen ücretsiz izne çıkardı; ancak biz herkesi ekipte tutmak için çalışma saatlerini, vardiyaları ve ücretleri yeniden yapılandırma yoluna gitmeye karar verdik.
Durumun belirsizliğinin farkındaydık ve değerli yetenekleri ve uzmanlığı korumak istiyorduk. Ne yazık ki bazı insanları kaybettik; ancak onlara ulaşarak ilerleyen dönemde geri dönmelerini sağlamaya da çalıştık.
Krizlerde ve kriz yönetiminde her zaman bir B planına, hatta bir C planına sahip olmak önemlidir. Hazırlıklı olmak, zor kararların sonuçlarını hafifletmeye ve kuruluşunuzu yolunda tutmaya yardımcı olabilir.
Dünyada birlikte öğle yemeği yemek isteyeceğiniz biri var mı, varsa neden?
Ölmüş tarihî bir kişiyle tanışma fırsatım olsaydı, Batı felsefesinin babası olarak kabul edilen Antik Yunan filozofu Platon'u seçerdim.
Ancak hâlâ hayatta olan birinden söz ediyorsak tarihçi, antropolog ve gelecek bilimci Yuval Noah Harari ile oturup sohbet etmeyi çok isterdim.
İnsanlık tarihini derinlemesine anlıyor ve kitapları düşündürücü. Dünyanın, 21. yüzyıla dair 21 ders üzerine yazdığı son eserinden bu yana nasıl değiştiği ve öngörülerinin arkasında durup durmadığı ya da artık olayları farklı görüp görmediği hakkındaki düşüncelerini merak ederdim. Kamuya açık konuşmalar yapmayı sık tercih etmiyor; bu nedenle ilginç bir sohbet olurdu.
Teşekkürler Pavel, burada gerçekten harika içgörüler var! İnsanlar çalışmalarınızı nasıl takip edebilir?
Rica ederim, benimle Linkedin üzerinden iletişime geçebilirsiniz.
Seriden daha fazla içgörü: