David Rice: Kuruluşlar raporlama yapılarını, iş akışlarını ve iletişim kanallarını en küçük ayrıntısına kadar tasarlar. Ancak konu ilişkilere geldiğinde, tüm bunların işleyip işlemediğini gerçekten belirleyen unsur söz konusu olduğunda, yalnızca yetişkinleri işe alır ve onların bir yolunu bulacağını varsayarız. Bugünkü programda, The Introverted Networker’ın kurucusu Greg Roche ile bu varsayımın neden yanlış olduğunu konuşuyorum.
Çoğumuza ilişkilerin nasıl kurulduğu hiç öğretilmedi. İlişkiler; yakınlık, büyüdüğümüz mahalle, gittiğimiz okul ya da edindiğimiz iş sayesinde kendiliğinden oluştu. Artık insanlar evden çalışıyor, Slack üzerinden iletişim kuruyor ve bir iş arkadaşının neden kendi tarzında çalıştığını ya da önceliklerinin nereden kaynaklandığını açıklayacak bir bağ kurmuyor.
Bu, üzerinde biraz zaman harcamaya değer gerçek bir gerilim. İlişkiler, iş birliğinin işlem maliyetini azaltır. Komiteyi atlarsınız ve sorunu hemen çözebilecek kişiyi ararsınız. Ancak ilişkiler, bozuk süreçler için geçici çözümlere de dönüşebilir. Greg’in görüşü, çoğu kuruluşun çözüm olarak daha fazla süreci varsayılan seçenek haline getirdiği ve bunun da sürecin hiçbir zaman tasarlanmadığı sorunları çözebilecek ilişkileri aslında zayıflattığı yönünde.
Tüm bunların altında bir eşitlik sorusu da var. İlişkiler örgütsel avantajın gerçek bir kaynağıysa, ilişki kurmada doğal olarak başarılı olan kişiler fırsatlara, görünürlüğe ve kurum içi hareketliliğe orantısız biçimde daha fazla erişir. Greg, İnsan Kaynakları’nın kimin çevrede bırakıldığını aktif biçimde izlemesi ve kurum içi iletişim ağını yalnızca bazı insanların sahip olduğu bir kişilik özelliği olarak değil, geliştirilmeye değer bir beceri olarak görmesi gerektiğini düşünüyor.
Bugün; ilişkilerin nasıl oluştuğunun neden bize hiç öğretilmediğini, bağ kurmak ile süreçleri dolanmak arasındaki dengeyi, çıkarımın gözlemden neden çoğu zaman daha güçlü ve daha tehlikeli olduğunu ve ilişkilere eşit olmayan erişimin kimin ilerlediği konusunda nasıl eşitsizlik yarattığını ele alıyoruz.
Ben David Rice. Burası People Managing People. Kuruluşunuz ilişkileri, işleyiş açısından gerekli bir unsur yerine kültürel açıdan hoş ama zorunlu olmayan bir ayrıntı olarak görüyorsa, bu konuşma bunun neden değişmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Haydi başlayalım.
Sorunsuz performans değerlendirme süreçleri ve kurumsal düzeyde güvenlik için Teamflect’i ücretsiz deneyin. Microsoft ekosisteminde en yüksek puanlı performans yönetimi platformu olan Teamflect; dünya çapındaki kuruluşların hedeflerini uyumlu hale getirmesine, performans değerlendirmeleri yürütmesine ve yetenekleri geniş ölçekte geliştirmesine yardımcı olur.
Pekâlâ Greg, programa hoş geldin. Seni burada görmek güzel.
Greg Roche: Burada olmak harika David.
David Rice: Başlangıç noktamız olarak kuruluşları ele almak istiyorum. Bu konudan önce biraz sohbet etmiştik ama raporlama yapılarını, iş akışlarını ve iletişim kanallarını tasarlamak için çok çaba harcıyoruz. İlişkilere gelince ise temelde yetişkinleri işe alıp onların bunu kendi başlarına çözeceğini varsayıyoruz.
Çoğu zaman böyle hissettiriyor. Peki, işlerin nasıl yapıldığı ve işin nereye vardığı açısından bu kadar önemli olan bir şeyi neden çalışanın sorumluluğuna bırakıyoruz?
Greg Roche: Bunu sen söyledin. Yetişkinlerin birbirleriyle ilişki geliştirmede gerçekten iyi olduğunu düşünüyor ve muhtemelen hepimiz kendimize bunu sorup “Evet, nasıl ilişki geliştireceğimi biliyorum” diyoruz.
Ancak gerçekten düşündüğünüzde, ilişkilerin nasıl kurulduğu size hiç öğretilmedi. Hayatınızda kendiliğinden oluştular ve siz de “Evet, bu konuda iyiyim” diyorsunuz. Ebeveynlerimizin yaşamamıza karar verdiği bir mahallede büyüdük. Bizim bu konuda bir seçimimiz yoktu; mahallede yaşayan diğer çocukların da yoktu.
Dolayısıyla onların ebeveynleri orada yaşıyordu, bu çocuklar da etrafımızdaydı ve ilişkilerimiz böyle oluştu. Yalnızca diğer insanlarla aynı yakınlıkta bulunuyorduk. Sonra hayat boyunca, okulda, üniversitede ya da ilk işimizde bu ilişkileri kurduk.
Ancak bunlar yalnızca insanların yakınında olduğumuz için kendiliğinden gelişti. Bunun oluşmasında neyin rol oynadığını pek düşünmedik. Bugün içinde bulunduğumuz dünyaya geldiğinizde ise birçok insan birlikte çalıştığı kişilerle aynı yerde çalışmıyor; yarı zamanlı olarak evden ya da hibrit düzende çalışıyor veya ofiste olsa bile herkes Slack ya da Teams kullanıyor, e-posta gönderiyor ve yalnızca işini yapıyor.
İş hakkında iletişim kuruyoruz ama artık çevremizdeki insanlarla ilişki kurmaya odaklanmıyoruz. Bu nedenle insanlar gerçekten bağlı değil. Birlikte çalıştıkları kişilerin kim olduğunu fazla bilmiyorlar. Bir kişinin neden kendi tarzında çalıştığını, söylediklerini neden söylediğini, nereden geldiğini, geçmişinin ne olduğunu ya da önceliklerinin ve amaçlarının neler olduğunu anlamamızı sağlayan bağı geliştirme yeteneğini kaybediyoruz.
Bu tür şeyleri anlamadan bizi işimizde gerçekten iyi yapan ya da şirketimize gerçekten bağlayan ilişkileri geliştiremeyiz. Çoğu şirketin bilerek ilişkilerin oluşmadığı bir ortam yaratmaya çalıştığını söylemiyorum. Sadece yeni ilişkiler kurma becerimizi olduğundan fazla tahmin ediyoruz. Bu yüzden bu konuya bilinçli yaklaşmalı ve “Bu, bir kuruluşta çalışmanın önemli bir parçası” demeliyiz.
İlişkilerimizin olması önemlidir ve insanlara yapabilecekleri şeyleri anlamaları için yardımcı olmalıyız. Bunlar zor şeyler değil ama konuya gerçekten bilinçli yaklaşmanız gerekir. Bilinçli davranmazsanız ilişkiler kurulabilir de kurulmayabilir de. Sonunda insanlar “İşe gidiyorum, birçok insan görüyorum ama onlar hakkında aslında hiçbir şey bilmiyorum. Eve dönüyorum ve çevremdeki insanlara gerçekten bağlı hissetmiyorum” diyebilir.
Durum buysa aynı işi herhangi bir yerde yapabilirim. Bunu bu şirkette yapıyor olmamın gerçekten bir önemi yoktur. Böylece kuruluşla ve orada bulunma nedeni ile aranızdaki bağı kaybedersiniz.
David Rice: Birçok şirket bağlantıyı kültür başlığı altında ele alıyor gibi görünüyor.
Greg Roche: Evet.
David Rice: Ancak bu, neredeyse isteğe bağlı bir şeymiş gibi duyuluyor.
Greg Roche: Evet.
David Rice: Örneğin finans, hukuk ya da başka bir iş biriminden kimseyi tanımadığım için bir işi tamamlayamıyorsam bu bir operasyon sorunudur, değil mi? İlişkiler, iş birliğinin işlem maliyetini azaltabilir. Bir şeyin kime ait olduğunu anlamaya ya da başka biriyle güvenilirlik oluşturmaya daha az zaman harcarsınız. Ancak diğer taraftan bazen kötü süreçler için geçici çözümlere dönüşürler. Bir kuruluşta işlerin yalnızca “Ben birini tanıyorum” denildiği için yapılmasını istemezsiniz.
İlişkilerin bir kuruluşu daha etkili hale getirmesiyle aslında daha iyi işlemesi gereken süreçleri telafi etmesi arasındaki sınır nerede?
Greg Roche: İlginç bir bakış açısı. Birinin yapması gerekeni takip etmediğini, tanıdığı kişiye gidip “Süreci takip etmek istemiyorum, bunu benim için yapabilir misin?” dediğini söylüyorsun. Bilişim teknolojileri iyi bir örnek olabilir. Yardım masasında birini tanırsınız ve “Talep oluşturmaya uğraşmak istemiyorum, gelip bana yardım edebilir misin?” dersiniz. Böylece o kişi talep oluşturmaz ve bazı bilgileri kaybedersiniz.
Bu iyi bir karşı nokta. Çünkü çoğu zaman “Bir talep oluşturalım, e-posta gönderelim, bu formu dolduralım, bu süreci izleyelim” yaklaşımına yöneliyoruz. Sonra ilişkileriniz olmaz. Kendinizi “Yapmam gerekeni yaptım, şimdi burada oturup bekliyorum” derken bulursunuz. Kuruluşların yapmaya çalıştığı da bu, çünkü ilişki kısmıyla uğraşmak istemiyorlar. Oysa bu daha fazla emek ve zaman gerektiriyor.
Bu tür süreçler kendimizi gerçekten bağlı hissetmememize neden oluyor. Dolayısıyla bir denge var. Süreçlere daha fazla değil, ilişkilere daha fazla odaklanmak gerektiğini düşünüyorum; ancak bu kez de süreci dolanmış oluyorsunuz. İkisinin de gerekli olduğunu düşünüyorum. Çoğu kuruluş “Daha fazla süreç kuralım, bu işi çözer” yaklaşımına varsayılan olarak yöneliyor.
Ancak süreç olmadığında ne olur? Bir şey için süreç yok ama hâlâ bir sorun varsa nasıl çözersiniz? İşte o zaman ilişkiler insanları bir araya getirir. Büyük bir komite kurmak, bir çalışma akışı başlatmak ya da herkesi bir toplantıya çağırıp beyin fırtınası yapmak yerine, sorunu gerçekten çözebilecek iki kişi bir araya gelir ve “Bu kişiyi tanıyorum, buluşup çözeriz” der.
Herkesin oturup sorunun nasıl çözüleceğini tartışarak zaman harcamasına gerek kalmaz.
David Rice: Evet, tam da önemli noktaya değindin. Bu bir denge meselesi. Sürece güvendiğimiz ve birkaç kişi ayrılıp birkaç yeni kişi geldiği bir durum gördüm. Çok geçmeden “Bu sürecin var olduğunu gerçekten bilen var mı?” diye soruyorsunuz.
Süreç onların doğal iş akışının parçası olmayabilir ya da işe alıştırma paketlerinde yer almamış olabilir. Sonra işler çatlaklardan sızar ve yerleşik olduğunu düşündüğünüz süreç aslında o kadar da yerleşik değildir. Her iki yönde de sonuçlar gördüm.
Kuruluşu gerçekten çalışır hale getiren ilişkiler bir organizasyon şemasında görünmüyor. Peki bunlar nerede görünür hale gelir? Bir İK yöneticisi ya da kuruluşunda işlerin nasıl yapıldığını inceleyen biri, insanların gerçekten ne kadar bağlı veya kopuk olduğunu anlamak istiyorsa nelere dikkat etmelidir?
Greg Roche: Son zamanlarda bunu çok görüyorum. Birkaç yıl önce birçok kişi örgütsel ağ analizi fikrine yöneldi. Büyük bir kuruluşta e-posta sistemlerini kullanarak kimin kime soru sorduğunu ve başvurulan kişinin kim olduğunu görebilirsiniz. Ağdaki düğümlerinizi bu şekilde tespit edebilirsiniz.
Ancak bu, büyük ölçüde sistemlerin kaydettiği iletişim verisidir. Kimin Slack’te ya da Teams’te kiminle iletişim kurduğunu gösterir ama her şeyi ortaya koymaz. Bence daha çok, herkesin adının sürekli geçtiği kişilere bakmak gerekir.
Liderlerle ve farklı ekiplerle konuşurken aynı kişiye ya da aynı gruba tekrar tekrar dönüyorlarsa, insanların iletişim kurduğu kişiler bunlardır. İnsanların “Bunda bana yardım etmeni istiyorum” ya da “Sen bu konuda uzmansın” dediği kişiler onlardır.
Bunlar bazen uzun süredir kuruluşta olan ve bilgi kaynağı haline gelen kişiler olabilir. Ancak insanların başkalarıyla etkileşim kurup kurmadığına, toplantılarda birbirleriyle konuşup konuşmadıklarına ve ekipler arası toplantılar yapıp yapmadıklarına da bakmalısınız.
İK yöneticisi olarak bu ilişkileri dinlemeye ve görmeye çalışmıyorsanız muhtemelen onları kendiliğinizden fark etmezsiniz. Bu ilişkileri aramaya bilinçli şekilde yaklaşmazsanız, büyük olasılıkla kendiliğinden görünür hale gelmezler.
Yöneticilere ve ekip liderlerine her zaman şunu söylerim: Ekibinize, düzenli olarak e-posta aldıkları kişilerin kim olduğunu sorun. Gönderen kısmında adını gördükleri ama yüz yüze ya da telefonla hiç konuşmadıkları kişiler kim? Görüntülü toplantılarda birlikte bulunmuş olabilirsiniz ama toplantı dışında konuşup hakkında biraz daha fazla bilgi edindiğiniz kişiler kimler?
Bir lider olarak ekibinize meydan okuyun. Bir kişi seçmelerini ve o hafta telefonu kaldırıp o kişiyi aramalarını ya da ofisine gitmelerini isteyin. “Merhaba, 15 dakikan var mı? Biraz konuşmak istedim. Bu bir sorun ya da mesele hakkında değil. E-posta alışverişi yapıyoruz ama birbirimizi gerçekten tanımıyoruz. Buraya nasıl geldin? Bu role nasıl geldin? Bu şirkete nasıl katıldın? Daha önce ne yaptın?” diye sorsunlar.
Böylece o kişinin kariyerinin nereden geçtiği, neler yaptığı ve neye odaklandığı hakkında biraz daha bilgi edinirsiniz. Amaç “Bir sorunum var, benim için çöz” noktasını aşmaktır. Kuruluşta birlikte çalışan başka bir insan olarak kim olduğunuzu öğrenmektir.
Bu kişiyi bilinçli ve önceden tanımanın amacı, sorun ortaya çıktığında o kişinin size e-posta gönderdiğinde yüzünüzü, sesinizi ve nasıl çalıştığınızı zaten biliyor olmasıdır. Muhtemelen sizinle daha iyi iletişim kuracaktır. Siz de onun e-postasını okurken öfkeli olduğunu varsaymazsınız.
İlişkileri ihtiyaç ortaya çıkmadan önce geliştirerek sürtüşmeyi, işlem maliyetini ve “Bu kişi bana kızgın mı, benden ne istiyor?” yükünü azaltırsınız. Böylece doğrudan sorunu çözmeye geçebilir ve kuruluşunuzun daha iyi işlemesine yardımcı olursunuz.
David Rice: Daha önce programda mikro kültürlerden söz etmiştik. Kendi ekibinizin içinde bu daha kolaydır çünkü nasıl çalıştığınızı bilirsiniz. Ancak başka bir ekipten birine gittiğinizde onun mikro kültürünü, yönetime yaklaşımını ya da yaptığı işin nasıl değerlendirildiğini bilmiyorsanız bu göz korkutucu olabilir.
Burada birçok dinamik devreye giriyor. Farklı mikro kültürlerin tanışmasını kolaylaştırmak, ekiplerin birlikte çalışmasını sağlamak için ilişki kurmanın hayati olduğunu düşünüyorum.
Greg Roche: Mikro kültür ifadesini ve bunu çerçeveleme biçimini sevdim. Kuruluş içinde birden fazla kültür, birden fazla kabile varmış gibi düşünebilirsiniz. Diğer kabileyi ziyaret edip nasıl olduklarını görmeniz gerekir.
Bunu bildiğinizde oraya gittiğinizde nasıl yaklaşacağınızı anlarsınız. Aksi halde iki kabile kavga eder, her birinin liderini getirir, toplantılar yapar ve sorunu çözmeye çalışırsınız. Bu çok fazla zaman ve emek gerektirir. Diğer mikro kültürü tanımak ise bunu kolaylaştırır. Ancak bunu yalnızca gidip konuşarak öğrenebilirsiniz.
David Rice: Şirketler insanları bir araya getirmek için çok para harcıyor: şirket dışı toplantılar, inzivalar ya da ekip oluşturma etkinlikleri düzenliyorlar. Herkes fiziksel olarak aynı yerde bulunduğu için bağlantının kendiliğinden kurulduğunu varsayıyoruz. Neden bu yöntem liderlerin düşündüğü kadar iyi çalışmıyor? Bir etkileşimi faydalı bir profesyonel ilişkiye dönüştüren şey nedir?
Greg Roche: Bir şeyi aşırı yapılandırdığınızda insanların insanlarla doğal biçimde bağ kurma yollarını ellerinden alıp onları rahat olmayabilecekleri bir duruma zorlarsınız. İnsanlar rahatsız olduklarında açık olmaları, paylaşımda bulunmaları ve birbirlerini tanımaları daha az olasıdır.
Ben oldukça içe dönük biriyim. İnsanlarla konuşabilir ve iyi bir bire bir sohbet yapabilirim. Herkesin bulunduğu büyük bir salonda yapılacak şirket içi toplantıya katılmamı söylerseniz bunu yapabilirim. Ancak ardından küçük gruplara ayrılıp bir konu hakkında konuşmamız istenirse “Bu benim tarzım değil, en iyi çalışma biçimim bu değil” diye düşünürüm.
Ben genellikle bire bir konuşmalarda daha iyi işlev gösteririm. Karşımdaki kişiyle ilgilenirim, o da benimle ilgilenir ve iyi bir sohbet ederiz. İnsanları zorladığınızda ise büyük bir çalışan grubuna “Bunu böyle yapacaksınız” demiş olursunuz. Bunun yerine “Kiminle konuşacağınıza ve nasıl yaklaşacağınıza siz karar verin” demek daha iyidir.
İnsanların biraz rehberliğe ihtiyacı olabilir ama onlara özgürlük tanıdığınızda daha rahat hissedecekleri ve ilişki geliştirmeye daha fazla katılacakları bir ortam yaratırsınız.
Şirket olarak “Bunun mümkün olduğunca verimli olması gerekiyor, bu bağlantı ortamını böyle oluşturalım” demek anlaşılabilir. Ardından “Bu toplantıyı yaptık, insanlar bağlantılar kurdu; yetişkinleri işe alıyorum, bunu kendileri çözmeliler” diyebilirsiniz. Ancak bu yalnızca bir kutuyu işaretlemek olur.
Sonuçta şu soruya dönüyoruz: Tek bir etkinlik mi kültür yaratır, yoksa kültür insanların kuruluş içinde her gün nasıl davrandığı, neye odaklandığı ve önceliklerini nasıl belirlediği üzerinden mi oluşur?
David Rice: Aşırı yapılandırma konusunda sana daha fazla katılamazdım. İK’nın zorunlu eğlence anlayışı nedeniyle kötü bir itibarı var. İnsanlar Reddit’te bunun hakkında konuşmayı seviyor. İnsanların kendi yollarını bulmasına izin vermeniz gerekiyor.
Her grupta kendi kabilelerini bulacaklardır. Yaklaşık 15 kişiyi geçtiğiniz anda insanlar kendileri için anlamlı küçük gruplara ayrılmaya başlar. Bunun gerçekleşmesine izin vermelisiniz. Ancak bunu zorunlu karaoke gibi şeylerle dayatmadan gerçekleşmesini sağlayacak ortamı yaratmanız gerekir.
Greg Roche: Bunun gerçekleşmesine izin verebilirsiniz ama bunun önemli olduğunu da insanlara anlatmalısınız. Kuruluşumuzun ve kültürümüzün önemli bir parçası, burada bulunan diğer insanları tanımaktır.
Takımlara baktığınızda, birbirinden nefret eden harika bireysel oyuncular sayesinde büyük başarı elde eden ekiplerin hikâyelerini pek görmezsiniz. Genellikle anlatı; birbirini gerçekten tanıyan, birbirinin yanında duran, aynı hedefe ilerleyen, herkesin ne yaptığını ve nasıl çalıştığını bilen insanların bir araya gelmesidir.
İnsanlar bunu hissetmediğinde “Ben sadece işimi yapıp çıkmak istiyorum” der. Bazı insanlar böyle düşünebilir. Ancak çalışan bağlılığı anketlerinde de görüldüğü gibi, iş yerinde en iyi arkadaşının olduğunu söyleyen insanlar daha uzun süre kalır.
Bu kişinin en iyi arkadaşınız olması şart mı bilmiyorum. Bence şart değil. Asıl fikir, güçlü bir ilişkiye sahip olmanızdır. Sadece sabahları selamlaştığınız biri değildir; birbirinizi tanırsınız ve birbiriniz hakkında yeterince şey bilirsiniz. O kişi bir arkadaşınızdır.
İnsanlar arkadaş edindiklerinde asla ayrılmayacakları anlamına gelmez ama korelasyon, daha uzun süre kaldıklarıdır. İnsanların doğal olarak ilişki kurmaya teşvik edildiği bir ortam yaratırsanız, orada kalma ihtimalleri bunu yapmadığınız duruma göre daha yüksektir.
David Rice: İş arkadaşları için “arkadaş” kelimesinin kullanılmasını her zaman biraz komik bulmuşumdur. Bazı insanlar “Arkadaşlarımın çoğu işte” der. Ben ise “Bilmiyorum, ben böyle düşünmüyorum” diye düşünürüm.
Benim için arkadaş; bir tür yakınlık ve duygusal bağ içeren kişidir. İş arkadaşımdan ise güvenilir olmasını beklerim. Ona ulaştığımda cevap alacağımı bilmek, uyumlu olmak ve karşılaştığımız her şeyin üstesinden birlikte gelmenin bir yolunu bulmak isterim.
Bu benim zihnimde farklı bir bağ türü. Bu yüzden arkadaş etiketinin bana uymadığını düşünüyordum ama birçok insan için anlamlı olduğunu kabul ediyorum.
Greg Roche: Bence arkadaşlığın da seviyeleri var. Senin tarif ettiğin güvenilirlik gibi özellikler benim arkadaşlarımdan beklediğim şeyler de olurdu. Bu, hafta sonlarını birlikte geçirmek istediğiniz en yakın arkadaşlık kadar derin olmayabilir.
Bazı insanlar bunu birlikte çalıştıkları kişilerle yaşayabilir. Önemli olan, bu kişinin güvenilir olup olmadığını deneyim yoluyla bilmektir. Kuruluş içindeki diğer insanlarla ilişki kurmayı genellikle yeterince teşvik etmiyoruz.
Ben bunu yalnızca şirketin çalışanları elde tutması olarak görmüyorum. Bu aynı zamanda birey olarak kariyerinizi kuruluş içinde yönetmenizle de ilgilidir. Kuruluş çevresinde tanıdığınız insan sayısı ve sizi tanıyan insan sayısı arttıkça kariyerinizin ilerlemesi için daha fazla fırsat oluşur.
İnsanlar kim olduğunuzu bilir ve sizi düşündüklerinde “Güvenilir biri, işini tamamlar, onu iş başında gördüm” der. Sonra yeni bir proje ya da fırsat ortaya çıktığında sizi kendi ekiplerine davet edebilirler.
Bu yalnızca şirketin ya da İK’nın insanların kalmak isteyeceği bir kültür yaratmasıyla ilgili değildir. Çalışanın kariyer gelişimine de yarar sağlar. İnsanları kuruluş genelinde bağlantı kurmaları için güçlendirmek kariyer gelişimidir, mesleki gelişimdir ve yetenek yönetimidir.
Yetenek yollarını kuruluş genelinde açarsınız. Greg’in neye uygun olduğunu sizin tahmin etmeniz gerekmez; Greg kendi güçlü olduğu alana yönelir, bağlantıları kurar ve fırsatlar onun karşısına çıkar. Kariyerini siz yönetmezsiniz, ancak kendi kariyerini yönetebileceği kültürü ve ortamı yaratırsınız.
David Rice: Bu söylediklerin iyi bir yöneticinin işaretinin, çalışanların giderek daha az konuda ona ihtiyaç duyması olup olmadığını düşündürdü. Yöneticiler genellikle merkezi kişi oldukları için ödüllendirilir: Her şeye kopyalanırlar, sorunları çözer, kaynakları aracı olarak bir araya getirir ve ekibi işlevler arasında temsil ederler.
Ancak bu durum çalışanların ödünç alınmış sosyal sermayeye sahip olmasına yol açabilir. Diğer işlevleri yöneticileriyle olan ilişkileri üzerinden tanırlar. Ekipteki ilişkilerin yarısı yöneticiyle birlikte ortadan kalkıyorsa bu, halefiyet açısından bir sorundur. Birini geliştirmenin parçası, onun size daha az bağımlı hale gelmesine yardımcı olmak mıdır?
Greg Roche: Buna yüzde yüz katılıyorum. Büyük kuruluşlarda ekipleri yönetirken yöneticilik kalitemi, kuruluşun geri kalanına ne kadar yetenek aktarabildiğim belirlerdi.
Kuruluşa net yetenek aktarımı yapan bir yönetici miydim? Ekibimde çalışan insanlar gelişip başka ekiplerde başka işler yapmaya gidiyor muydu? Bu bana iyi liderliğin göstergesi gibi gelir.
Ekibine tutunup “Başka yere gidemezsin çünkü sensiz bu ekibi yönetemem” diyen bir yönetici, aslında kendisinin çalışana çalışanın ona olduğundan daha fazla bağımlı olduğunu gösterir. Bence bu güçlü bir lider olmadığınızın işaretidir.
Herkes sürekli ayrılmayacaktır. Ekibinizde sürekli kurum içi devir olması iyi değildir. Ancak ekibiniz kuruluş içinde daha fazla iş yapıyor mu? Bu, onları iyi geliştirdiğinizi gösterir.
Ekibinizden biri başka bir ekibe geçtiğinde hâlâ ilişkiniz vardır. Onu arayıp yeni ekibinde size yardım etmesini istediğinizde “Elbette, sen benim eski yöneticimsin, iyi bir ilişkimiz vardı ve bu fırsatı senin sayende elde ettim” diyebilir. Bu, sizi kuruluş genelinde daha etkili kılar.
Yönetim açısından ekibinizi başkalarıyla bağlantı kurmaya, kuruluşta nelerin bulunduğunu anlamaya ve yeni fırsatlar keşfetmeye teşvik etmek lider olarak konumunuzu güçlendirir ve kendi kariyerinize de yardımcı olur.
David Rice: Biraz yön değiştirelim. Çalışan deneyiminin başka bir aşamasından söz edelim. İşten ayrılmayı düşündüğümde, kişi istifa edene kadar genellikle çok daha önce yaklaştığı bir çizgiyi aşmış oluyor.
Karar verilmeden önceki dönem ilgimi çekiyor. Bir kişi o çizgiye yaklaşmaya başladığında kuruluşla ilişkisini ne değiştirir ve bunu durdurmak için hangi fırsatlar vardır?
Greg Roche: Yöneticisi ya da ekibinden biri dışında gidebileceği ve “Burada kalmak zorlaşıyor. İş ağırlaştı, sürekli yeni işler ekleniyor ama hiçbir şey listemden çıkmıyor. Yaptıklarım takdir edilmiyor ve uzun vadede burada kalabilir miyim emin değilim” diyebileceği biri varsa bu önemlidir.
Bunu evde ailesine ya da arkadaşlarına anlatabilir ama onlar muhtemelen onunla aynı fikirde olup bu duyguyu güçlendirir. Kuruluşta ilişkisi olan birine anlattığında ise o kişi “Orada neler oluyor? İş yükünün bir kısmını azaltmak için yöneticinle konuşmayı düşündün mü?” diye sorabilir.
Bu tür güvene dayalı ilişkilere sahip iş arkadaşlarıyla yapılan konuşmalar çok değerlidir. Yaşadıklarınızı anlayan birine yüksek sesle anlatabilmek, “Belki durum o kadar kötü değil; belki kötü ama şimdi yapabileceğim bir şey var” diye düşünmenizi sağlar.
Aksi durumda her ay farklı işler hakkında arayan işe alım uzmanını geri ararsınız. “Bu yerden bıktım” dersiniz. LinkedIn’de ya da Indeed’de iş aramaya başlar, başvurursunuz. Hayal kırıklığınızı dışarıya yönlendirir ve çizgiyi aşarsınız.
Bu bazen bir sonuca ulaşır, bazen ulaşmaz. Ancak ilk adım budur. İşe alım uzmanıyla konuşur, özgeçmişinizi gönderir, başvurur, mülakatlara katılır, teklif alır ve yöneticinizin karşısına geçip “İki ya da üç ay önce çok bunalmıştım ama bunu kimseye anlatmadım. Yapıcı bir yol bulmak yerine ayrılmaya karar verdim” dersiniz.
Yönetici “Ayrıldığını mı söylüyorsun? Hiçbir fikrim yoktu” der ve sizi tutmak için karşı teklif hazırlar. Ancak gerçek şudur: Çalışan duygusal olarak çoktan ayrılmıştır. Yeni bir şey görmüştür. Daha iyi olmayabilir; aynı işi ve benzer talepleri içerebilir. Ancak değişikliktir ve kişi bu değişikliği gerçekleştirmek için bir şey yaptığını hisseder.
İhtiyaç duyduğu ilişki, tam o çizgide durduğu gün birinin ofisine gidip “Hayat zorlaştı, ne oluyor?” diyebilmesini sağlayan ilişkidir. Kariyerimde bunu birkaç kez yaşadım.
İnsanlara “Çizgide duruyorum” diyebilecekleri bir dil verdiğimde bunun ne anlama geldiğini hemen biliyordum. Nerede olduklarını ve ne düşündüklerini biliyordum. Sonra “Seni buraya getiren şey hakkında konuşalım ve geri adım atıp yapabileceğin bir şey olup olmadığını birlikte düşünelim” diyebiliyordum.
Bu kadar bunalmış ve ayrılmaya hazır hissetmeye bir ad vermek gerekiyordu. “Çizgide durmak” ifadesi insanlara tanıdıkları biriyle bu konuşmayı başlatabilecekleri bir çerçeve sunuyor.
Kuruluşlar bu konuda açık olmalı. İnsanlara “İster CEO olun ister yardım masasında ya da müşteri hizmetlerinde çalışan bireysel katkı sağlayıcı, hepimiz böyle hissettik. Böyle hissettiğinizde konuşabileceğiniz biri var mı? Yoksa bu ilişkileri kurmaya başlayalım” denebilir.
İnsanların bu çerçeveye ve dile sahip olması önemlidir. Böylece “Bunu çözmek istiyorum ve burada kalmak istiyorum ama kiminle konuşacağımı ya da bununla nasıl başa çıkacağımı bilmiyorum” diyebilirler.
David Rice: Bunu anlatma biçimini çok sevdim. Bence kişi kalmanın artık bariz seçenek gibi görünmediğini hissettiğinde süreç başlıyor. Ancak bu, yalnızca mutsuz çalışanların istifa etmesinden çok daha incelikli bir durum.
Şirketi sevebilir ama yine de işe alım uzmanının çağrısını kabul edebilir. Yöneticisini sevebilir ama kendini sıkışmış hissedebilir. İşine yüksek düzeyde bağlı olabilir ama kuruluş içinde geleceğini göremeyebilir.
Kurum içi ilişkiler karşı seçenek yaratabilir. Başka bir ekibi keşfetmek ya da daha önce sahip olmadığınız bir bağlamı edinmek bile kötü bir duruma farklı bir açıdan bakmanızı sağlayabilir. Güçlü bir ağın çalışanı elde tutma değeri, insanların kuruluşun dışına bakmak yerine içeride daha fazla seçeneğe sahip olmasını sağlar.
Greg Roche: Kesinlikle.
David Rice: Dayanıklılık kuruluş genelinde ilişkilere sahip olmaktan geliyorsa bu ne ölçüde bir organizasyon tasarımı sorunudur? Geçmişte ekipleri, rolleri ya da raporlama çizgilerini insanları gereksiz biçimde yöneticilerine bağımlı kılacak şekilde yapılandıran birçok kuruluş örneği vardı.
Bu yapılar kendi dönemlerinde anlamlı olabilir ama işin değişme biçimiyle birlikte bunların sorgulanabileceği bir noktadayız. Yeni bir şey inşa etmek isteyen İK liderlerine ne önerirsin?
Greg Roche: Eskiden beri çok hiyerarşik bir yapı var: Kime rapor veriyorsun, organizasyon şeması nasıl? Başka insanlarla çalıştığınız ve onlara noktalı çizgilerle bağlandığınız halde, işin gerçekte kimler tarafından tamamlandığını düşünmek yerine çizgileri tanımlamaya odaklanıyoruz.
İK ya da liderlik açısından sorulması gereken soru şudur: Ekibin dışında kiminle çalışıyorsunuz? Etkileşim kurduğunuz temel ortaklar kimler? “Senden buna ihtiyacım var” diyen insanlar kimler? İşinizi tamamlamak için hangi kişilerden bilgi almanız gerekiyor?
Bu yalnızca organizasyon şemasına bakmakla ilgili değil. Mikro kültürler ve kabileler fikrine dönersek, işi tamamlamak için sürekli etkileşimde olduğunuz diğer kabilenin elçisi kim?
Bu insanlarla konuşmaya zaman ayırın. Gelen kutunuzdan ve Slack’ten çıkın; bu ilişkileri kurmaya çalışın. Dayanıklılık deneyimden gelir çünkü deneyimlemediğiniz bir şeyden gelişemezsiniz.
Başka insanların ne yaptığını deneyimleyin. Ağır saha operasyonları olan kuruluşlarda çalışanlara “Merkez ofistesin, bir günlüğüne sahaya git ve onların dünyasının nasıl olduğunu gör” deriz. Bunu herkes kendi ekibiyle yapabilir. “Bu kişiyle konuşun, günlük olarak ne yaptığını görün” diyebilirsiniz.
Onların önceliklerinin ne olduğunu anlayın. Herkesin farklı gündemleri ve öncelikleri vardır. Önemli olan bunları nasıl uzlaştıracağınızı bulmaktır: “Senin önceliklerini tamamlamana ben yardım edeyim, sen de benim önceliklerimi tamamlamama yardım et.”
İnsanların başkalarının ne yaptığını anlamasını ve bunu deneyimlemesini kuruluş için bir öncelik haline getirin. Böylece muhasebedeki insanların dönem sonu kapanışında yaşadığı baskıyı anladığınızda, talepleri neden hemen istediklerini bilirsiniz. Onlara kızmak yerine daha anlayışlı davranırsınız.
Bu bağlama sahip değilseniz “Bu insanlar dönem sonunda neden sürekli üstüme geliyor?” diye düşünürsünüz. Onların ne yaşadığını, neyi başarmaya çalıştığını ve son tarihlerini anladığınızda iş birliği daha kolay olur.
David Rice: İşin yapılandırılması bile insanlara çok fazla bağlam sağlayabilir. İşletmenin tamamı için yüksek öncelikli projeler ve diğer birçok proje vardır. Bir işi başka bir ekibe devretmeniz gerektiğinde, o ekipteki kişinin çok yoğun olduğunu bildiğiniz için projenin yapısını değiştirip işi daha uygun bir zamanda teslim edebilirsiniz.
Birbirinizi anlamak, doğal bir verimlilik yaratır.
Greg Roche: Evet.
David Rice: İnsanları ilişki kurmaya teşvik edebiliriz. Ancak özellikle büyük bir kuruluşta bunun gerçekleşmesi için koşulları nasıl yaratırız? Bağlantıyı insanların zaman ayırması gereken ayrı bir etkinlik gibi görmek yerine, işin yapılma biçimine nasıl yerleştiririz?
Greg Roche: Yollardan biri, birine Teams ya da Slack üzerinden mesaj göndermenin çok verimli görünmesidir. Kişiyi zaten tanıyorsanız veya her gün konuşuyorsanız bu mantıklı olabilir. Ancak çoğu zaman “Kısa bir sorum var” diye gelen mesajlar aslında kısa değildir.
İnsanları eski usule dönmeye teşvik etmek zor olabilir: “Telefonu kaldırıp arayabilir misin?” Bir telefon numarasını çevirip birini aradığınız son zamanı düşünün. Eski usul gibi görünür ama bir insanla konuşmak ve sesini duymak, Slack kanalında mesajlaşmaktan çok farklıdır.
Muhtemelen daha verimlidir ve cevaba daha hızlı ulaşırsınız. Bir dahaki sefere Slack mesajı göndermek yerine kişiyi aramayı deneyin. Sohbet alanından ses alanına geçin.
Bu, iş dışında bir şey yapmayı gerektirmez; yalnızca işin içine yerleştirilmiştir. Kaç kez art arda mesajlaşıp hâlâ birbirinizi anlamadığınızı düşünüyorsunuz? Bazen “Arayalım” demek daha iyi olur.
Birinin mesajlaşmaktan korkmasının nedeni karşı tarafın zor biri olacağını düşünmesiyse, konuşmanız gereken kişi tam olarak odur. “Seninle telefonda konuşmaktan çekiniyorum çünkü bana kızacağından korkuyorum” demek cesaret ister. Karşı taraf muhtemelen “Neden böyle düşünüyorsun?” diyecektir.
Birlikte çalıştığım bir kişi e-postalarında bana kızıyormuş gibi hissettirirdi. Ancak telefonda konuştuğumuzda çok nazik ve yardımcıydı. E-postalarında doğrudan ve kısa olması, yalnızca bilgiyi alıp işine devam etmek istemesinden kaynaklanıyordu.
Telefonu kapattığımda her defasında “E-postalarında düşündüğümden çok daha nazik biri” diye düşünürdüm. Altı yıl boyunca bunu kendime hatırlatmam gerekti. E-postaları ya da mesajları yüzünden biriyle konuşmaktan çekiniyorsanız, iletişim kurmanız gereken kişi büyük ihtimalle odur.
David Rice: Bu, çıkarımlarımızın gözlemlerimizden daha güçlü olduğunu hatırlatıyor. Zihnimde bir fikir oluşturuyorum ama yorumladığım şey çoğu zaman nasıl hissettiğimin yansıması oluyor. Anlamı karşı tarafa yüklüyorum.
Böyle durumlarda kendime “Bir saniye dur” demem gerekiyor. Belki şu anda sinirliyim, biraz bunalmışım ve biri bana bir soru sorduğu için aslında var olmayan bir anlamı ona yüklüyorum.
Bu içeriden gelen güçlü bir şey. Karşı taraf yanlış bir şey yapmadığı için “Keşke bu kişi değişse” diyemezsiniz. Hangi seviyeye gelirseniz gelin, kendinize bunu sormanız gerekir.
Greg Roche: Yüzde yüz.
David Rice: Bitirmeden önce bir kısa soru daha sormak istiyorum. İlişkilerin işlerin yapılma biçimi olduğunu söylediğimizde bir dezavantajı da göz önünde bulundurmamız gerekir: Bazı insanlar ilişki kurmak açısından diğerlerinden çok daha avantajlı konumdadır.
Ağlar bilgi, fırsatlar, görünürlük, sorun çözme ve kurum içi yetenek hareketliliği açısından önemliyse, ağlara eşit olmayan erişim fırsatlara erişim konusunda gerçek bir sorun yaratabilir.
İK liderleri yalnızca ağ kurmayı teşvik edip işi bitirmiş saymamalı. Organizasyon tasarımının sürekli olarak aynı yüksek görünürlüğe sahip insanları birbirine bağlayıp diğerlerini çevrede bırakıp bırakmadığını düşünmeliyiz.
İlişkiler örgütsel avantajın önemli bir kaynağı haline gelirse, bu ilişkilere erişimin kendi başına bir eşitsizlik biçimine dönüşmesini nasıl engellersiniz?
Greg Roche: Bu, İK liderlerinin aklında tutması gereken önemli bir ifade. Kuruluşlarda en sesli olan, elini kaldıran, herkesle konuşan ve ağlar kuran kişiler ağ oluşturma yoluyla fırsatlara daha kolay ulaşma eğilimindedir.
Bu nedenle İK liderlerinin, bunu doğal olarak yapmayan insanlar için ne yaptığımızı kontrol etmesi gerekir. Bu kişilerin değerli ve katkı sunabilecek insanlar olduğunu nasıl teşvik eder, destekler ya da görünür kılarız?
Bu bir farkındalık meselesidir. İyi bağlantıları olan insanların her zaman işini en iyi yapan kişiler olması gerekmez. Bağlantıyı teşvik etmeli, herkesin bunu aynı ölçüde iyi yapmadığını anlamalı ve insanların bu konuda güçlenmesine ya da daha rahat hale gelmesine yardımcı olmalıyız.
Bunu profesyonel gelişimin bir parçası olarak görüyorum. “Profesyonel gelişimimin bir parçası, kurum içinde daha iyi bir ağ kurucu olmak” diye düşünmeyiz ama insanları bunu yapmaya teşvik etmek önemlidir.
Bazı kuruluşlar “İnsanlara daha iyi ağ kurmayı öğretirsek kuruluş dışına da ağ kurarak giderler” diye endişelenebilir. Ancak insanlar kurum içinde bağlantılar kuruyor ve kariyerleri için bir yol olduğunu görüyorsa büyük olasılıkla daha uzun süre kalırlar.
İlişkilerin kendiliğinden oluştuğunu düşünmek yerine, ilişkilerin konuştuğumuz tüm bu unsurları nasıl etkilediğini düşünmelisiniz. Kuruluşta gerçekten iyi ağ kuranların fırsatlara nasıl ulaştığını ve diğer insanların bu nedenle nerede geride kaldığını inceleyin. Onların kariyerlerinde gelişmesine ve bu konuda daha iyi hale gelmesine yardımcı olacak yollar bulalım.
David Rice: Pekâlâ. Greg, seni programda ağırlamak harikaydı. Bugün zaman ayırdığın için gerçekten teşekkür ederim.
Greg Roche: Ben teşekkür ederim. Harika bir konuşmaydı ve çok geniş bir alanı ele aldık.
David Rice: Dinleyiciler, tüm bültenlerimize, düzenli bültenimize ya da Yapay Zekâ Sinyali serimize kaydolmak için peoplemanagingpeople.com/subscribe adresini ziyaret edin.
Bir sonraki bölüme kadar telefonu kaldırın, arayın ve o bağlantıyı kurun.
Performans değerlendirmeleri için çalışanların peşinden koşmaktan yoruldunuz mu? Microsoft Teams için geliştirilmiş, en yüksek puanlı performans yönetimi ve çalışan bağlılığı platformu Teamflect ile tanışın. Ekibinizin zaten çalıştığı yerde daha kolay benimsenir. Teamflect.com üzerinden başlayın.




