Bazı yönetim uygulamaları alışık olduğumuz yöntemlerden o kadar farklı görünür ki geleceği temsil ettiklerine inanmak zor olabilir. Bu tür yöntemlerle karşılaşıldığında yaygın tepki şöyledir: “Daha önce başarılı olduğumuz yöntem bu değildi, dolayısıyla burada işe yaramaz.”
Örneğin, Kaliforniya’daki San Joaquin Vadisi’nde bulunan dünyanın önde gelen domates işleme şirketi Morning Star’ı ele alalım. Şirket hiçbir iş unvanı kullanmıyor. Bunun yerine yeni çalışanlar, sorumluluklarını tanımlamak için meslektaşlarıyla bir müzakere sürecine giriyor.
Hesap verebilirlik hiyerarşik olmaktan ziyade akranlar tarafından yönlendiriliyor. Geleneksel organizasyon yapıları bağlamında oldukça radikal olan bu model, çalışanlara dikkate değer ölçüde özerklik sağlıyor.
Kurucu Chris Rufer, bu yaklaşımın arkasındaki felsefeyi açıklıyor.
“Kendi yollarını izlemekte özgür olduklarında herkes daha iyi performans gösterir,” diyor. “Özgür olduklarında, kendilerine sevmeleri söylenen şeylere yönlendirilmek yerine gerçekten hoşlandıkları şeylere çekilirler. Bireyler bu nüansları keşfetmekte ve ilişkilerini kendi özgün yetkinlikleri etrafında şekillendirmekte ne kadar özgür olurlarsa, tüm bu katkılar da o kadar iyi bir araya gelir.”
Sonuçlar ortada. Morning Star, rakipleriyle karşılaştırıldığında daha yüksek üretkenlik ve daha yüksek çalışan mutluluğu seviyeleri sergiliyor ve çevresel sürdürülebilirlik alanında sektöre öncülük ediyor.
Şirketin rekabetçi bir sektörde uyum sağlama ve gelişme becerisi, iş başarısının ve kurum kültürünün temel unsurları olan merkeziyetsizleştirme ile bireysel inisiyatifin gücünü ortaya koyuyor.
Düşündüğünüzden Daha Yaygın
Bu münferit bir örnek değil. Benzer ilkeleri benimseyen şirketler sürekli olarak hem daha yüksek performans hem de daha yüksek çalışan bağlılığı elde ediyor.
Örneğin, merkezi Hollanda’da bulunan evde hemşirelik hizmeti sağlayıcısı Buurtzorg, her biri yaklaşık 10.000 kişilik bir nüfusa hizmet veren, 10 ila 15 hemşireden oluşan küçük ve kendi kendini yöneten ekipler etrafında yapılandırılmıştır.
Buurtzorg hemşireleri yalnızca bakım sağlamakla kalmıyor; aynı zamanda müşteri kazanımı, işe alım, muhasebe, planlama ve mesleki gelişim süreçlerini de yürütüyor.
Sağlık hizmetlerinde sürtüşmeye neden olan katı hiyerarşilerin aksine ekipler, en iyi uygulamaları paylaşmak, sorunları birlikte çözmek ve birbirlerinden sürekli öğrenmek için şirket genelinde iş birliği yapıyor.
Etkisi mi? Buurtzorg hemşireleri bakım hizmeti sunmak için rakiplerinden %36 daha az zamana ihtiyaç duyarken aynı zamanda sektördeki en yüksek müşteri memnuniyeti puanlarına ulaşıyor. Model o kadar başarılı oldu ki, 2006’da sıfırdan kurulan bir şirket olan Buurtzorg’da bugün Hollanda’daki evde bakım hemşirelerinin %60’tan fazlası çalışıyor.
Buurtzorg ayrıca beş kez Yılın Hollandalı İşvereni seçildi; bu da geleneksel olarak yüksek stresli bir sektörde bile bu yaklaşımın uzun vadeli uygulanabilirliğini gösteriyor.
Belki şöyle düşünüyorsunuz: “Domates işleme veya hemşirelik için uygun olabilir, ama benim sektörümde işe yaramaz.”
Bir kez daha düşünün. Son derece karmaşık ve rekabetçi bir sektörde faaliyet gösteren General Electric Appliances, benzer ilkeleri başarıyla uyguladı. Şirket, organizasyonunu mikro işletmeler olarak adlandırılan birimlere böldü; bu birimler genellikle 10 ila 15 üyeden oluşuyor.
Bu mikro işletmeler işin nasıl yapılacağına, kimin hangi işi üstleneceğine ve hatta mikro işletmenin her üyesinin nasıl ücretlendirileceğine kendileri karar veriyor.
Sonuç mu? GE Appliances yalnızca beş yıl içinde çift haneli büyüme oranları sergiledi ve pazar payında dördüncü sıradan sektörüne hâkim konuma yükseldi.
Buna ek olarak, çalışanların %76’sı GE Appliances’ın çalışmak için harika bir yer olduğunu söylüyor; bu oran %57 olan ulusal ortalamanın oldukça üzerinde.
Gelecek Ağlarda
2005 yılında resmen tanınan ve görece genç bir disiplin olan ağ bilimi, sistemleri ve bağlantıları nasıl anladığımızı, ayrıca bireylerin veya varlıkların birbirlerini nasıl etkilediğini ve birbirlerine nasıl bağlı olduğunu temelden dönüştürdü.
Dijitalleşmedeki ilerlemeler sayesinde ağ bilimi, araştırmacıların ağları benzeri görülmemiş bir hassasiyetle haritalamasına ve analiz etmesine olanak tanıyor. Bu düşünce değişimi, organizasyonların hızla değişen bir dünyada nasıl gelişebileceğini anlamak için hayati önem taşıyor.
Temelinde her ağ — ne kadar karmaşık olursa olsun — üç basit unsurdan oluşur:
- Düğümler: Ağ içindeki bireyler veya varlıklar.
- Bağlantılar: Bu düğümler arasındaki bağlantılar veya ilişkiler.
- İçerik: Ağ üzerinden akan bilgi, mal veya hizmetler.
Örneğin bir posta ağını ele alalım. Düğümler arasında posta gönderen ve alan kişiler ile postanın hareketini kolaylaştıran postaneler yer alır. Bağlantılar, mektupları ve paketleri taşıyan araçlardır — bisikletler, kamyonlar, uçaklar. İçerik ise postanın kendisidir; teslim edilen bilgidir.
Ağ biliminin sağladığı temel çıkarım, kuruluşlar da dâhil olmak üzere tüm karmaşık sistemlerin bu ağ örüntüleri etrafında yapılandırılmış olmasıdır.
Bu anlayış, liderliği emir ve kontrol yaklaşımından ağları mümkün kılan ve güçlendiren bir yaklaşıma taşır. Mesele sıkı kontrol veya hiyerarşik komuta değil; doğru bağlantıları geliştirmek ve sürdürmek, bilgi, fikir ve enerjinin bu bağlantılar üzerinden serbestçe akmasına izin vermektir.
Morning Star, Buurtzorg ve GE Appliances, ağların doğal gücünden yararlandıkları için başarılı olmuştur. Katı hiyerarşilere veya yukarıdan aşağıya talimatlara güvenmek yerine, merkezi olmayan grupları bağlantı kurmaları, bilgi paylaşmaları ve etkili bir şekilde iş birliği yapmaları için güçlendirirler.
Başarıları yalnızca öz yönetimle ilgili değildir — bireyler arasındaki dinamik bağlantıların büyüme, yenilik ve uyum sağlama gücünü oluşturduğu ağ biliminin ilkeleriyle uyumlu kuruluşlar tasarlamakla ilgilidir.
Liderler açısından bu, geleceğin daha sıkı kontrol uygulamakla ilgili olmadığı anlamına gelir. Mesele, doğru türde bağlantıları mümkün kılmaktır. Ağ düşüncesini benimseyen kuruluşlar yalnızca değişime daha etkili bir şekilde uyum sağlamakla kalmaz, aynı zamanda yeniliği, dayanıklılığı ve uzun vadeli başarıyı da destekler.
Çalışma ve liderlik alanında bu yeni döneme ilerlerken, liderliğin geleceği zaten burada. Sadece farklı bir şekilde dağıtılmış durumda.
Sırada Ne Var?
İnsan yönetimindeki tüm son gelişmelerden haberdar olmak için bültenimize abone olmayı unutmayın. İK ve liderlik alanındaki her konuda yeni içgörüleri ve güncellemeleri doğrudan gelen kutunuza alacaksınız.
