Şirket kültürü, temel değerleri, normları ve davranışları kapsayan, bir kuruluştaki yaşam biçimidir. Şirketinizi benzersiz kılan ve sizi diğerlerinden ayıran özel karışımınızdır.
İki kuruluş aynı değildir, ancak ortak özellikleri vardır ve buna kültürel unsurlar da dahildir.
Burada 4 yaygın şirket kültürü türünü ve kendinizinkini nasıl belirleyebileceğinizi ele alacağım.
Şirket Kültürü Türleri
Kuruluşunuzun kültürünü tanımlayabilirseniz onu uyarlayıp güçlendirebilir, hatta çalışanlara kültür eğitimi verebilirsiniz.
Rekabet Eden Değerler Çerçevesi, kuruluşların kültürlerini anlamalarına ve uyarlamalarına yardımcı olmak için tasarlanmış bir kültürel değerlendirme aracıdır.
Kültürü 4 türe ayırır:
Have an account? Log In
1. Hiyerarşi kültürü
Hiyerarşik bir şirket kültürü, yukarıdan aşağıya yapı ve kontrol üzerine kuruludur ve konuma ve güce büyük saygı gösterilir.
Bu, geleneksel bürokratik şirket kültürü türüdür ve birçok girişimin savunacağı üzere modası geçmiş bir kültürdür. Ancak bazı bölgelerde hiyerarşik yapılar iş yeri kültürüne derinden işlemiş durumda olup kuruluşların nasıl faaliyet gösterdiğini etkiler.
Geleneksel bürokratik şirket kültürü türüdür ve birçok girişimin savunacağı üzere modası geçmiş bir kültürdür. Hiyerarşik kültürler, yukarıdan aşağıya yapı ve kontrol üzerine kuruludur ve konuma ve güce büyük saygı gösterilir.
Genellikle üst yönetim ile çalışanlar arasında birkaç yönetim kademesi bulunur; bu nedenle bu tür kültür büyük şirketlerde ve orduda yaygındır.
Vurgu büyük ölçüde “işleri doğru yapmak” ve operasyonların sorunsuz yürütülmesi üzerindedir.
Artıları: İyi tanımlanmış süreçler, politikalar ve prosedürler; yetkiyle ilgili sorunların olmaması; net rol ve sorumluluklar; ilerleme için açık yollar.
Eksileri: Güç üst kademede merkezileştiği için karar alma süreci potansiyel olarak daha yavaştır. Departmanlar birbirinden kopuk çalışır; bu da departmanlar arasında daha az iş birliğine ve genel olarak daha düşük esnekliğe yol açabilir.
2. Klan kültürü
Klan şirket kültürü, aile benzeri bir ortam ile karakterizedir. Bu kültür, çalışanların yüksek düzeyde katılımını ve bağlılığını sağlayarak iş birliğini, ekip çalışmasını ve güçlü iç ilişkileri vurgular.
Klan kültürü, düz bir organizasyon yapısını ve hiyerarşiye daha az önem verilmesini ifade eder.
Klan veya “Aile” kültürü, ekip üyeleri arasındaki güçlü çalışma ilişkilerine dayanan daha esnek bir yaklaşım uğruna Hiyerarşi kültürlerinin katılığından kaçınır.
KOBİ'lerde yaygın olan bu kültürde çalışanlar kuruluşun misyonuna ve değerlerine, ayrıca birbirlerine bağlı olma eğilimindedir; bireylere ve ekiplere görevleri kendi yöntemleriyle tamamlamaları için yüksek düzeyde güven verilir.
Artıları: Esneklik—çalışanlar kuruluş ve birbirleri için çalışmaya istekli ve bağlıdır; insanların gelişimine ve mentorluk faaliyetlerine büyük yatırım yapılır.
Eksileri: Çalışanların ve ekiplerin yoldan sapması daha kolaydır; grup uyumu ve bütünlüğüne aşırı önem verilmesi grup düşüncesine yol açabilir; kuruluşun ihtiyaçlarının müşteri ihtiyaçlarına göre önceliklendirilmesi ve buna bağlı olarak müşteri ihtiyaçlarına yanıt verilememesi; klikleşme.
3. Adhokrasi kültürü
Adhokrasi kültürü esneklik, yenilikçilik ve risk alma ile karakterizedir. Yaratıcılığa ve bireysel inisiyatife büyük değer verilir; süreçler ve hiyerarşiler genellikle daha az biçimselleştirilmiştir.
Bu kültürler, pazar taleplerine dayalı olarak yeni zorluklarla yüzleşmek üzere ekiplerin hızla oluşturulması sayesinde Klan kültürlerinden bile daha fazla esneklik sağlar. Projeler tamamlanıp yenileri ortaya çıktıkça organizasyon yapısı hızla değişebilir.
Tahmin edebileceğiniz gibi bunlar hızlı tempolu, hatta bazılarına göre çılgınca yoğun çalışma ortamlarıdır. Sınırlı yönetim gözetimiyle inisiyatif alma ve risk alma teşvik edilir.
Artıları: Esneklik ve yenilikçilik.
Eksileri: Sorumluluklar açıkça tanımlanmadığında önemli görevler gözden kaçabilir; yapı eksikliği bazı kişilerin uyum sağlamasını zorlaştırabilir.
4. Pazar kültürü
Bir pazar kültürü, rekabete, sonuçlara ve başarıya güçlü bir şekilde odaklanmasıyla karakterize edilir. Başarı, pazar payı ve pazar penetrasyonuyla ölçülür; hedefler, çıktılar ve üretkenlik vurgulanır.
Pazarın kendisinin bir yansıması olan bu kültürler, sonuç ve performans odaklıdır. Hedefler, çalışanları ve ekipleri daha fazlasını başarmaya teşvik etmek amacıyla bilinçli olarak zorlu belirlenir.
Odak noktası, bireyler ve ekipler arasındaki işlem maliyetini (gereksiz faaliyetleri) mümkün olduğunca düşük tutarak kârı en üst düzeye çıkarmaktır.
Tahmin edebileceğiniz gibi, bu tür kuruluşlar genellikle kendi içinde son derece rekabetçi, dışarıya karşı ise saldırgandır.
Avantajları: Verimlilik, müşterilere odaklanma, pazarı geride bırakma ve önde kalma; çalışanlarda motivasyon ve hırs.
Dezavantajları: Çalışanların tükenmişlik yaşaması, aşırı rekabetin dürüst olmayan davranışlara ve çatışmalara yol açması, çalışanlara yeterince yatırım yapılmaması.
Her kültür türünün özelliklerini ve bunların nasıl örtüştüğünü anlamak için aşağıdaki diyagramı inceleyin.
Kültürünüzü Değerlendirme
Rekabet Eden Değerler Çerçevesi'nde ortaya konan şirket kültürü türlerinin artık farkında olduğunuza göre, kendi kültürünüzü belirlemek için Örgüt Kültürü Değerlendirme Aracı'nı (OCAI) kullanabilirsiniz (gerçi muhtemelen zaten güçlü bir sezginiz vardır!).
Gördüğünüz gibi, ankette altı kategori bulunur. Her kategoride:
A Tipi tarz, Klan kültürünü gösterir
B Tipi tarz, Adhokrasi kültürünü gösterir
C Tipi tarz, Pazar kültürünü gösterir
D Tipi tarz, Hiyerarşi kültürünü gösterir
Soruları sırayla yanıtlayın ve dört alt madde arasında 100 puan dağıtın. Sonunda puanları toplayarak bir grafik üzerinde gösterebileceğiniz baskın kültürel arketipi belirleyin.
Bu işlem genellikle iki kez yapılır: bir kez 'mevcut durum' için, bir kez de 'tercih edilen durum' için.
| Kategori | Tarz |
|---|---|
| Kategori1. Baskın örgütsel özellikler | TarzA: Aile gibi, kişisel B: Girişimci, risk alan C: Rekabetçi, başarı odaklı D: Kontrollü ve yapılandırılmış |
| Kategori2. Liderlik tarzı | TarzA: Mentorluk yapan, kolaylaştırıcı, destekleyici B: Girişimci, yenilikçi, risk alan C: Açık sözlü, saldırgan, sonuç odaklı D: Koordine eden, organize eden, verimlilik odaklı |
| Kategori3. Çalışanların yönetimi | TarzA: Ekip çalışması, fikir birliği ve katılım B: Bireysel risk alma, yenilikçilik, özgürlük ve özgünlük C: Rekabetçilik ve başarı D: Güvenlik, uyum, öngörülebilirlik |
| Kategori4. Örgütsel bağlayıcı | TarzA: Sadakat ve karşılıklı güven B: Yenilikçiliğe ve gelişime bağlılık C: Başarıya ve hedeflerin gerçekleştirilmesine vurgu D: Resmî kurallar ve politikalar |
| Kategori5. Stratejik vurgu | TarzA: İnsan gelişimi, yüksek güven, açıklık B: Kaynak edinme, yeni zorluklar yaratma C: Rekabetçi eylemler ve kazanma D: Kalıcılık ve istikrar |
| Kategori6. Başarı kriterleri | TarzA: İnsan kaynaklarının geliştirilmesi, ekip çalışması, insanlara önem verme B: Özgün ve yeni ürünler ve hizmetler C: Pazarda kazanmak, rekabeti geride bırakmak D: Güvenilir, verimli, düşük maliyetli olma |
Kültürünüzü Geliştirme
Yukarıdaki çerçeve, kültürünüzün arzu edilmeyen yönlerini belirlemenize ve bunlara göre gerekli düzenlemeleri yapmanıza yardımcı olabilir.
Çerçeve betimleyicidir; “en iyi” bir kültür türü yoktur ve her birinin unsurları farklı iş alanlarında daha baskın olabilir ve en iyi şekilde işleyebilir.
İstediğiniz kültürü geliştirmeye yardımcı olmak için şirket kültürünü geliştirme ve yüksek performans kültürü oluşturma hakkındaki bu makalelere göz atın.
