Elon Musk'ın beyin çipi girişimi Neuralink, ilk insan denemesi için felçli hastalara yönelik beyin implantının katılımcı alımına başlamak üzere bağımsız bir inceleme kurulundan onay aldı. Böylece bir süredir devam eden bir eğilimdeki bir sonraki şaşırtıcı gelişmeye tanık oluyoruz: transhümanizm.
Şirket, deneysel cihazını altı yıllık bir çalışma kapsamında test etmek üzere boyun omuriliği yaralanması veya amyotrofik lateral skleroz (ALS) nedeniyle felç olan kişiler arıyor. İlk hedef, katılımcıların yalnızca düşüncelerini kullanarak bir bilgisayar imlecini veya klavyeyi kontrol edebilmesini sağlamak.
Transhümanizm Nedir?
İnternette biraz dolaşırsanız, aynı kavramların etrafında dolaşan ve birbirinden biraz farklı görünen birkaç transhümanizm tanımı bulursunuz.
En çok beğendiğim tanım, CARM.org'da bulduğum tanım. Transhümanizmi, “...insanların bir bütün olarak klonlama, genetik modifikasyon, biyonik, nanoteknoloji, ilaçlar vb. teknolojilerle fiziksel ve zihinsel açıdan büyük ölçüde geliştirilebileceği fikri” olarak tanımlıyorlar.
Bu kavram bana “Altı Milyon Dolarlık Adam” adlı eski bir televizyon dizisini hatırlatıyor. Dizide bir astronot Dünya'ya düşer ve bilim insanları vücudunu biyonik parçalarla yeniden inşa ederek daha hızlı koşmasını, çok uzakları görmesini ve tonlarca ağırlık kaldırmasını sağlar.
Ayıracak 3 dakika 28 saniyeniz varsa aşağıdaki video klibine göz atın. Çocukluğumun en sevdiğim eğlencelerinden biriydi.
Altı Milyon Dolarlık Adam, 1970'lerden kalma bir bilim kurgu yapımıydı. Teknolojinin ilerlemesi öyle bir noktaya geldi ki teknolojiyi vücudumuzun içine yerleştirmek artık yalnızca hayal edilebilir bir şey değil, sıradan bir uygulama. Kalp pilleri nedir ki?
Ancak kalp pilleri birine iş yerinde rekabet avantajı sağlamaz. Birinin vücuduna yerleştirilen teknoloji ona ofiste rekabet üstünlüğü sağladığında ne olur? İşe alım uzmanları ve yöneticiler açısından en nitelikli kişiler olarak mı görülürler?
Altı Milyon Dolarlık Bir Sorudan Fazlası
Son sorunun yanıtı evetse, bu yerleştirilmiş teknolojiye sahip olmayan diğer tüm çalışanlar açısından nasıl adil olabilir? Dezavantajlı durumda olduklarını keşfederlerse muhtemelen nasıl tepki verirler? Size bir vaka çalışması sunayım.
Oscar Pistorius, çeyrek mili 45,07 saniyede koşabiliyordu; bu, 2012 Olimpiyat Oyunları'nda yarışabilecek kadar hızlıydı. Bunu ayakları olmadan yapmış olması, başarıyı daha da etkileyici kılıyor.
Oscar, ayak bileklerini dizlere bağlayan kemikler olmadan doğdu; bu nedenle Güney Afrikalı sporcunun bebekken bacakları baldırlarının ortasından kesilmek zorunda kaldı. Yıllar sonra, yetişkin olduğunda Pistorius, dizlerine takılan ve “Cheetah Flex-Foot” adı verilen karbon fiberden yapılmış hilal biçimli bıçaklardan oluşan özel protezlerle koştu.
İki bacağını da kaybetmiş olan Oscar, 100, 200 ve 400 metre sprintlerinde dünya rekorlarını elinde bulunduruyor. 2007'de, dünya çapındaki sağlıklı sporculara karşı yarışmaya ve onları yenmeye başladı. Ancak inanılmaz başarısının ortasında, Pistorius'un bazı rakipleri itiraz etti.
Oscar Pistorius hakkında 2012 tarihli bir makaleden bir bölüm:
“2007'nin sonlarında, Uluslararası Atletizm Federasyonları Birliği (IAAF), [Oscar Pistorius'un] yapay uzuvlarının aslında ona haksız bir avantaj sağladığına hükmetti; yaylanma özellikleri, normal bir insan ayak bileğine kıyasla yerden daha verimli bir şekilde itmesini ve diğer sprinterlerden daha az efor harcayarak daha yüksek hızlarda ilerlemesini sağlıyordu. [Bunun sonucunda] sağlıklı sporcularla yapılan yarışmalara katılması yasaklandı.
Ancak Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'ndeki Biyomekatronik Araştırma Grubu'nun başkanı, biyofizikçi Hugh Herr liderliğinde yürütülen sonraki araştırmalar ve sunulan tanıklıklar sayesinde IAAF önceki kararını geri aldı.”
Yakın gelecekte, buna benzer tartışmalar size yakın bir iş yerinde yaşanacak. Birisi algılanan bir teknolojik avantaja sahip olacak ve bundan yoksun olanlar itiraz edecek. Sonunda şirkete daha fazla kâr getiren seçenek kazanacak (yaşlandıkça alaycı biri oldum).
Şunu düşünün: Birçok otomobil şirketi, montaj hattı çalışanlarına otomobil parçalarını başlarının üzerinde kaldırıp tutmalarına yardımcı olan dış iskeletler giydiriyor. Dış iskeletler, çalışanların vücutlarındaki yıpranmayı azaltıyor.
Ağustos 2018 itibarıyla, bu videoyu çektiğim dönemde, yalnızca Ford'un yedi ülkede çalışanların yorgunluk ve yaralanmaları azaltmak için dış iskelet yelekleri giydiği 15 fabrikası vardı. Bunun uzun vadeli etkisi ne olur diye sorabilirsiniz.
Gelecekte, bir otomobil fabrikasında daha fazla montaj hattı çalışanı işe alınacağı zaman dış iskeletlerle deneyim sahibi olmak bir gereklilik olabilir. Öyleyse protez uzuvları olan biri daha iyi bir işe alım tercihi olur mu?
Verilerin dikkatli bir analizi, protez uzuvları olan kişilerin bir şirket için sigortalatılmasının daha ucuz olduğunu kanıtlıyor; çünkü bir kaza olması durumunda yapay uzuvlar kolayca değiştirilebilir.
Bu nedenle, yapay uzuvlara sahip adaylar bir kuruluş için doğal, tamamen gelişmiş uzuvlara sahip bir kişiye kıyasla daha düşük risk teşkil eder. Peki, yapay uzuvlara sahip kişileri işe almak ayrımcılık mıdır, yoksa verilere dayalı mantıklı bir ticari eylem mi?
Tüm İnsan İşleri Nerede?
Bunun biraz fazla… nasıl desem… bayağı olduğunu mu düşünüyorsunuz? İşte zihninizi biraz daha meşgul edecek birkaç olasılık. Ayrıca tüm bu örneklerin gerçek olduğunu unutmayın.
2017 yılında bilim insanları, beyin faaliyetlerini algılamak ve izlemek için elektroensefalografi (EEG) sensörleri kullanıyordu. Neurosky adlı bir şirket, insanların yalnızca düşünerek fotoğraf çekip bunları Facebook ve Twitter'da paylaşmasını sağlamak için bu teknolojiyi kullandı.
Bunu göz önünde bulundurursak, Sosyal Medya Yöneticisi olmak için kim daha niteliklidir? Düşünce hızıyla sosyal medyada paylaşım yapabilen EEG beyin implantlarına sahip bir insan mı, yoksa vücuduna bu teknoloji yerleştirilmemiş biri mi?
Yapay zekâdaki gelişmeler ve önümüzdeki 5-10 yıl içinde insan müdahalesi olmadan yapabilecekleri göz önüne alındığında, transhümanizmi benimsemek insanların iş rekabetinde başarılı olabilmesinin tek yolu mu olacak?
Hızlı ilerleyen bir siyasi çağda ve haber döngülerinin kısa olduğu bir ortamda, yapay zekânın hızına ayak uydurabilen EEG beyin implantlarına sahip adaylar, elde edebilecekleri her türlü rekabet avantajını arayan şirketler tarafından tercih edilebilir.
Bu aşamada bunların tümü varsayımsal olsa da gerçek dışı değildir. Bu da şu soruyu gündeme getiriyor: Şirketlerin EEG beyin implantlarına sahip adayları, bunlara sahip olmayan adaylara tercih etmesi ayrımcılık mıdır?
2014 yılında Harvard Üniversitesi'nden araştırmacılar, Hindistan'daki bir kişiden Fransa'daki başka bir kişiye basit bir zihinsel mesaj göndermeyi başardı ve “beyinden beyine” iletişimin mümkün olduğunu esasen kanıtladı.
Gelecekte programcıların işe alınması söz konusu olduğunda, şirketler telepatik olarak çalışabilen programcıları daha verimli oldukları için tercih edebilir. Bunun sonucunda, beyinden beyne iletişimi mümkün kılan telepatik implantlara sahip olmayan adaylar o kadar sık işe alınmayabilir.
Bu ayrımcı bir uygulama mı, yoksa çalışmanın en verimli yolu mu?
Bu Yasal mı?
Etik zorluklardan bahsettim; peki ya hukuki olanlar? Avukat değilim ve televizyonda da avukat rolü oynamıyorum, ancak bundan sonra muhtemelen ne olacağına dair bir fikrim var.
- Temel insan haklarının ihlali: Transhümanist teknolojiler, gerektiği gibi düzenlenmezse fiziksel ve zihinsel bütünlük, düşünce özgürlüğü ve hatta yaşamın kendisi gibi temel insan haklarının ihlaline yol açabilir.
İleri görüşlü bazı ülkeler bu konuda şimdiden harekete geçti. Örneğin, 25 Ekim 2021'de Şili, beyin faaliyetlerini ve bilgilerini korumak için anayasa değişikliği yaptı ve "beyin hakları" veya "nörohaklar" konusunda yasa çıkaran dünyadaki ilk ülke oldu. UNESCO'dan alıntı yaparsak: “Amaç, kişisel beyin verilerine bir organla aynı statüyü vermektir; böylece bu veriler satın alınamaz, satılamaz, ticareti yapılamaz veya manipüle edilemez.”
- Kişilik kapsamındaki değişim: Transhümanizm, kişinin 'kişiliğinin' kapsamındaki bir değişimle güçlü biçimde ilişkilidir. Bu durum, transhümanizmin bazı unsurlarını deneyimlemiş bireylerin hak ve sorumluluklarını tanımlama ve koruma konusunda yeni hukuki zorluklara yol açabilir. Örneğin “Altı Milyon Dolarlık Adam”ı ele alalım. Bacakları, sağ kolu ve sol gözü biyonikti ve 1970'lerde bunları değiştirmek altı milyon dolara mal olmuştu.
Enflasyona göre düzeltildiğinde, bu tutar bugün $47,596,237.11 ediyor. Peki Steve Austin'in vücudundaki teknolojinin sahibi kim? Steve Austin mi, yoksa ABD hükümeti mi? ABD hükümeti sahibiyse, Steve Austin'in vücuduyla ne yapabileceği konusunda nihai söz kimin?
Şimdi bir şirketin, hayallerinizdeki tasarım bebeğe sahip olabilmeniz için size bir şirket yan hakkı olarak gen tedavisi ya da anne babanızın Alzheimer veya başka bir hastalıktan kurtulabilmesi için nöral implantlar sunduğunu düşünün. Bu koşullarda nihai etki kimin olur?
Devam edebilirim, ancak yeni bir Black Mirror sezonu için zaten yeterince ilham verdim. Bu bile geleceğin şirketlerine durup düşünmeleri için yeterli sebebi vermeli.
Yine de uyarıları kesinlikle görmezden gelecek kuruluşlar için, iş yerinde transhümanizmin harika bir şey olabileceği durumlar da vardır. Nörostimülasyon cihazları veya bilişsel geliştirmeler gibi transhümanist teknolojiler, çalışanların odaklanmasını potansiyel olarak iyileştirebilir ve yeni beceriler edinme hızını artırabilir. Bu, iş yerinde daha yüksek üretkenliğe ve yenilikçiliğe yol açabilir.
Güçlendirilmiş bedenler ve geliştirilmiş bilişsel yetenekler, çalışanların görevleri daha verimli yerine getirmesini sağlayarak daha iyi iş performansına, daha yüksek iş tatminine ve yapay zekâyla rekabet edebilme becerisine yol açabilir.
İkincisi, Yapay zekânın iş yerindeki artan rolünden kaynaklanacak büyük toplumsal çalkantılardan ve daha büyük servet katmanlaşmasından kaçınmada önemli bir gelişme olabilir.
Başka hiçbir şey olmasa bile transhümanist teknolojiler; biyo-mühendislik, veri analizi ve siber güvenlik gibi alanlarda yeni iş fırsatları yaratabilir ve bu da ekonomik büyümeyi ve yeniliği desteklemeye yardımcı olabilir.
Derin bir nefes alalım. İyi, kötü ve çirkin tüm olasılıklar, izin verirseniz sizi korkutmaya yeter. Buna izin vermeyin.
