Yas izni, sevdiğiniz birini kaybettikten sonra kullanabileceğiniz işten izinli olma süresidir. Bu makalede yas izninin ne olduğunu, nasıl işlediğini ve bu tür bir izne ihtiyaç duymanız hâlinde işvereninizden neler bekleyebileceğinizi öğreneceksiniz.
Yas İzni Nedir?
Yas izni, bir çalışanın yakın bir aile üyesinin veya sevdiği birinin ölümünün ardından kullanmasına izin verilen işten uzak kalma süresidir.
Yas izninin amacı, çalışana yas tutması, cenaze törenlerini organize edip bunlara katılması ve ölümle ilgili gerekli işlemleri yürütmesi için zaman sağlamaktır.
Yas izninin süresi ve ücretli ya da ücretsiz olup olmadığı gibi ayrıntılar işverenin politikalarına, ülkenin iş kanunlarına ve bazen de vefat eden kişinin çalışanla olan ilişkisine bağlı olarak değişebilir.
Bazı kuruluşlar yakın arkadaşların, hatta evcil hayvanların kaybı için de yas izni verebilir; ancak bu daha az yaygındır.
Yas İzni Kanunen Zorunlu Mudur?
Amerika Birleşik Devletleri'nde yas izni federal yasalarca zorunlu tutulmamaktadır. Bu, bir çalışan aile üyesini kaybettiğinde işverenlerin ücretli veya ücretsiz izin vermesine ilişkin federal bir zorunluluk olmadığı anlamına gelir.
Aralık 2023 itibarıyla beş eyalet, işverenlerin çalışanlarına yas izni vermesini zorunlu kılmaktadır: California, Illinois, Maryland, Oregon ve Washington.
| Eyalet | Yasa | Şu sayıda çalışanı olan kuruluşlar |
|---|---|---|
| EyaletOregon | YasaÇalışanlar, bir aile üyesinin ölümünün ardından iki haftaya kadar ücretsiz izin kullanabilir. Takvim yılı içindeki izin süresi en fazla 12 haftadır. | Şu sayıda çalışanı olan kuruluşlar25 veya daha fazla çalışan. |
| EyaletCalifornia | YasaÇalışanlar, bir aile üyesinin ölümü nedeniyle beş güne kadar ücretsiz izin kullanabilir. | Şu sayıda çalışanı olan kuruluşlar5 veya daha fazla çalışan. |
| EyaletIllinois | YasaÇalışanlar, kapsama giren bir aile üyesinin ölümü nedeniyle iki haftaya kadar ücretsiz izin kullanabilir. Bu izin, doğurganlık, hamilelik, taşıyıcı annelik ve evlat edinmeyle ilgili kayıplar için de geçerlidir. | Şu sayıda çalışanı olan kuruluşlar50 veya daha fazla çalışan. |
| EyaletMaryland | YasaÇalışanlar, yakın bir aile üyesinin ölümü nedeniyle beş güne kadar ücretli hastalık izni veya üç güne kadar izin kullanabilir. | Şu sayıda çalışanı olan kuruluşlar15 veya daha fazla çalışan. |
ABD'deki eyalet yasalarına göre yas izni
Eyalet yasalarının bulunmadığı durumlarda birçok işveren, yan haklar paketinin bir parçası olarak yine de yas izni sunmayı tercih etmektedir.
Have an account? Log In
Yas İzni Politikası Nasıl Oluşturulur?
Yas izni politikası yazmanın temel unsuru, politikayı hem anlayışlı hem de uygulanabilir hâle getirmektir.
Kuruluşunuzun ihtiyaçlarını göz önünde bulundururken çalışanlarınızı destekleyen bir politika geliştirmenize yardımcı olacak rehber aşağıdadır:
1. Uygunluk koşullarını ve kapsamı tanımlayın
Yas iznine kimlerin uygun olduğunu belirleyin (ör. tam zamanlı, yarı zamanlı ve geçici çalışanlar).
Hangi ilişkilerin izin kapsamına girdiğini belirtin (yakın aile üyeleri, geniş aile, yakın arkadaşlar vb.).
2. İzin süresini belirleyin
Kaç gün izin vereceğinizi belirleyin. Bu süre, çalışanın vefat eden kişiyle olan ilişkisine bağlı olarak genellikle 3 ila 7 gün arasında değişir.
Dikkate alınması gereken bir diğer konu da seyahat ihtiyaçlarının (ör. uluslararası seyahat) daha uzun izin süreleri gerektirip gerektirmeyeceği ve bir kişinin izin yılı içinde toplam kaç gün yas izni kullanabileceğidir.
3. Ücretlendirmeye karar verin
İznin ücretli mi yoksa ücretsiz mi olacağını seçin. Bazı kuruluşlar ek bir yan hak olarak ücretli yas izni sunar.
Ücretli izin sunuyorsanız, yıllık belirli sayıda ücretli gün gibi koşulları veya sınırlamaları belirtmek isteyebilirsiniz.
4. Süreci ana hatlarıyla açıklayın
Yas izni talep etme sürecini açıklayın. Bu süreç, kime bildirimde bulunulacağını, hangi belgelerin (ör. ölüm belgesi) gerekebileceğini ve son dakika taleplerinin nasıl ele alınacağını içerebilir.
Ayrıca izni takip etmek için hangi sistemleri, ör. izin yönetimi yazılımını, kullanacağınızı belirtin.
5. Açık bir şekilde iletişim kurun
Yas izni politikasını çalışan el kitabınıza ekleyin ve tüm çalışanların politikadan haberdar olmasını ve izin başvurusunun nasıl yapılacağını anlamasını sağlayın.
Yöneticileri ve insan kaynakları personelini politika ayrıntıları ve yas izni taleplerini duyarlı bir şekilde ele alma konusunda eğitin.
5. Gözden geçirin ve uyarlayın
Politikanın çalışanlarınızın ihtiyaçlarını karşıladığından ve iş hukukundaki değişikliklerle uyumlu olduğundan emin olmak için politikayı düzenli olarak gözden geçirin.
Çalışanlardan gelen geri bildirimlere açık olun ve zor zamanlarda onları daha iyi desteklemek için politikayı gerektiğinde düzenleyin.
Yas Tutan Bir Çalışanı Başka Nasıl Destekleyebilirsiniz?
Yas iznine ek olarak kuruluşunuzun, çalışanları sevdikleri birinin ölümüyle başa çıkarken destekleyebileceği birçok yol vardır.
- Çalışanların yaslarıyla başa çıkmalarına yardımcı olmak için bir Çalışan Destek Programı aracılığıyla danışmanlık hizmetlerine erişim sağlayın.
- Yas danışmanlığı veya destek grupları için kaynaklar ve yönlendirmeler sunun.
- Yas tutan çalışanlarla hassas bir şekilde nasıl iletişim kurulacağı konusunda yöneticileri ve amirleri eğitin.
- Çalışanların yargılanma korkusu yaşamadan ihtiyaçlarını ve duygularını ifade etmekte kendilerini rahat hissedecekleri açık bir iletişim kültürünü teşvik edin.
- İletişimi sürdürün ve iş güvenceleri ile aldığınız destek konusunda güvence verin.
İşletmeniz Neden Uzatılmış ve Esnek Yas İzni Sunmalı?
ABD'de işletmelerin %90'ının bir yan hak olarak yas izni sunduğu tahmin ediliyor; dolayısıyla bu artık neredeyse standart hale gelmiş durumda.
Ayrıca, sevilen birini kaybetmek başlı başına yeterince streslidir; bu nedenle çalışanınıza şefkat göstermek ve onu desteklemek 1) yapılması gereken doğru şeydir ve 2) onun iyilik halini korumaya yardımcı olur.
Empathy'nin 2024 tarihli ‘Ölmenin Maliyeti’ raporu, şirketlerin sunduğu ortalama yas izni süresinin 5,6 gün olduğunu belirtiyor.
2019 tarihli NFP ve Helios HR araştırması, işverenlerin %68'inin yakın aile üyelerinin vefatı için 1-3 gün ücretli yas izni sunduğu sonucuna varmıştır.
Bu nedenle, iki araştırmadaki en iyi senaryo dikkate alındığında, ortalama bir işveren sevilen birinin kaybının yasını tutmak için yalnızca standart bir çalışma haftası izin sağlamaktadır.
2023 yılında WebMD'de yayımlanan ‘Yas Tutmak ve Yasın Aşamaları’ başlıklı bir makalede, yas belirtilerinin bir kayıp yaşandıktan sonraki ilk 6 ay içinde daha yoğun olduğu belirtilmiştir.
Kıdemli İK yöneticisi Jason R. Herring’in belirttiği gibi, “Uzatılmış veya geliştirilmiş yas izni sunan kuruluşlar, çalışanları hayatın en zorlu anlarında desteklemenin yalnızca bir şefkat meselesi olmadığını, aynı zamanda kuruluşun çalışanların zihinsel ve duygusal iyilik haline bağlılığını gösteren stratejik bir yaklaşım olduğunu anlar.
Tipik yas izni yalnızca birkaç gün izin sunarken ve bu süre çoğu zaman bir kaybın hemen sonrasıyla başa çıkmak için yetersiz kalırken, çalışanlara daha uzun ve daha esnek bir yas izni sağlamak, onlara yalnızca yas tutmaları için değil, aynı zamanda ortaya çıkabilecek karmaşık kişisel ve hukuki meselelerle ilgilenmeleri için de gerekli zamanı tanır.
Bazı şirketler yas izinlerini genişletme sürecini başlatmıştır. Bazı kuruluşlar dört haftaya veya 20 güne kadar yas izni sunarken, birkaç kuruluş da sınırsız izin sunmaya başlamıştır.
Çalışanları yas dönemlerinde desteklemenin bir başka yolu da yas izinlerini aralıklı olarak kullanmalarına izin vermektir. Bu gelişen politikalar, yas izninin uzatılmasına yönelik giderek artan farkındalığı ve ihtiyacı yansıtmaktadır.”
Sıkça Sorulan Sorular
Yas izni almak için kanıt sunmak gerekir mi?
Yas izni almak için kanıt gerekip gerekmediği işverenin politikalarına bağlıdır. Bazı işverenler, izin alma nedenini doğrulamak için ölüm belgesi, vefat ilanı veya cenaze töreni programı gibi bir tür kanıt sunulmasını isteyebilir.
Ancak birçok işverenYas izni almak için kanıt gerekip gerekmediği işverenin politikalarına bağlıdır. Bazı işverenler, izin alma nedenini doğrulamak için ölüm belgesi, vefat ilanı veya cenaze töreni programı gibi bir tür kanıt sunulmasını isteyebilir.
Ancak birçok işveren, çalışanın mahremiyetine ve durumun hassas niteliğine duyduğu saygı nedeniyle kanıt istememeyi tercih eder. Çalışanlarının dürüstlüğüne ve mesleki bütünlüğüne güvenirler. Bazıları da çalışanın mahremiyetine ve durumun hassas niteliğine duyduğu saygı nedeniyle kanıt istememeyi tercih eder. Çalışanlarının dürüstlüğüne ve mesleki bütünlüğüne güvenirler.
Yas izni ne kadar sürer?
Amerika Birleşik Devletleri’nde işverenlerin ücretli veya ücretsiz yas izni sağlamasını zorunlu kılan federal bir düzenleme yoktur. Bu nedenle yas izninin süresi, işverenin politikasına bağlı olarak önemli ölçüde değişebilir.
İşverenler yas izni sunmayı tercih ettiğinde, eş, çocuk veya ebeveyn gibi yakın aile üyelerinin vefatı için genellikle yaklaşık 3 ila 5 gün izin vermek yaygın uygulamadır.
Belki de yeni bir ölçüt olarak, Amerika Birleşik Devletleri Tarım Bakanlığı yakın zamanda bir çocuğun vefatının ardından iki haftalık ücretli izin sağlayan ebeveyn yas iznini yürürlüğe koydu.
Uzak aile üyeleri veya arkadaşlar için izin süresi daha kısa olabilir ve genellikle 1 ila 3 gün arasında değişir.
Bazı şirketler, cenaze töreninin uzakta olması durumunda seyahat ihtiyacı gibi özel koşullara dayalı olarak daha esnek düzenlemeler sunabilir.
Yas izni ücretli mi yoksa ücretsiz mi?
Bu durum, izni düzenleyen yasalara veya kuruluşun takdirine bağlıdır.
Yas izni ile mazeret izni arasındaki fark nedir?
Yas izni, bir çalışanın aile üyesini veya sevdiği birini kaybetmesi durumunda verilir. Çalışana yas tutması, gerekli düzenlemeleri yapması ve cenaze törenine katılması için zaman tanır.
Bu izin türü genellikle kısa sürelidir ve işverenin politikasına ve vefat eden kişiyle olan ilişkiye bağlı olarak birkaç günden bir haftaya kadar sürebilir.
Mazeret izni (bakıcı izni veya kişisel izin olarak da bilinir) daha kapsamlıdır ve çeşitli acil durumlar veya ailevi bakım sorumlulukları için kullanılabilir. Bu izin; ciddi bir hastalığı olan aile üyesine bakmayı, ailevi bir acil durumla ilgilenmeyi veya diğer kritik kişisel meseleleri ele almayı kapsayabilir.
Mazeret izninin süresi, duruma ve işverenin politikalarına bağlı olarak değişebilir. Birkaç gün sürebileceği gibi gerektiğinde daha uzun dönemlere de uzatılabilir; ayrıca işverene ve iş kanunlarına bağlı olarak ücretli veya ücretsiz olabilir.