Yapay Zekâ Herkesi Kendi Ekonomisi Olmaya Zorluyor

David Rice: 92 milyon iş ortadan kalkacak. Dünya Ekonomik Forumu’nda hiç kimse bu sayı konusunda tartışmıyor. Tartışma, toplam ölçekle ilgili. 300 milyon iş mi? 600 milyon iş mi? Leap Academy’nin kurucusu ve CEO’su Ilana Golan ve kendisi bu uçurumun gerçek sonuçlarından bahsetmek istiyor.

Bu, kademeli bir kurumsal dönüşüm değil; karar vericilerin bunu dürüstçe ifade etmekte tereddüt ettiği için iş gücü meselesi gibi ele aldığımız toplumsal bir uçurum. Bugünkü programda Ilana ve ben, becerilerinizin bir ila iki yıllık bir raf ömrü olduğunda ne olacağını ele alacağız. Otuz yıl önce bir beceri öğrenir ve onunla emekli olurdunuz.

Şimdi ise birkaç ayda bir kendinizi yeniden keşfetmeniz gerekiyor. Kurumsal merdiven yanıyor ve uyum sağlayabilenlerle sağlayamayanlar arasındaki fark, bu durumu tehlikeli kılan şey. Dünya Ekonomik Forumu’ndaki CEO’lar dikkat çekici bir şey söyledi. Günde birkaç kez, basitçe bilmediklerini kabul ettiler. Hepsi, değişimin hızına ayak uydurabilecek bir organizasyonun nasıl kurulacağı sorusuyla boğuşuyor.

Ancak sorulmaya değer başka bir soru daha var: İnsanları gereken hızda kendilerini yeniden keşfedebilecek şekilde nasıl yetiştiririz? Yeniden beceri kazandırma tartışmasında şu anda eksik olan çok şey var; bunlardan biri, insanların kendi ekonomileri haline gelmeleri, portföy kariyerleri oluşturmaları, kendilerini paketlemeyi ve satmayı öğrenmeleri gerekecek.

Şu anda işe yerleştirme firmaları ve eğitim sistemleri bu ana hazırlıklı değil. İyi haber şu ki kendi ekonominiz haline gelmek hiç bu kadar kolay olmamıştı. Kötü haber ise organizasyonlar sizden şimdiden kendinizi 10 kat geliştirmenizi bekliyor. Bu nedenle bugün becerilerin raf ömrünü ve artık birkaç ayda bir kendinizi yeniden keşfetmenin neden zorunlu olduğunu, portföy kariyerlerini ve kendi ekonominiz haline gelmeyi, karar felcinin üstesinden gelmek için beş-beş-beş kuralını ve organizasyonların neden 10 kat üretkenlik beklediğini ancak bunu size doğrudan söylemeyeceklerini ele alacağız.

Ben David Rice. Burası People Managing People. Eğer bunu yeniden keşif anı yerine yeniden beceri kazanma anı olarak düşünüyorsanız, bu konuşma bakış açınızı değiştirecek. Öyleyse başlayalım.

Ilana, programa hoş geldin.

Ilana Golan: Ah, David, burada olmak ve tüm dinleyicilerle birlikte olmak harika.

David Rice: Harika, harika. Seni ağırlamaktan mutluyuz. Programdan önce biraz konuştuk ve başlangıç olarak şunu sormak istiyorum: Yapay zekâyla birlikte yaklaşan dönemi tarif ederken uçurum ifadesini kullandın, değil mi? Sanırım çoğumuz bunu hissediyoruz; geri dönüşü olmayan bir ana yaklaşıyormuşuz gibi geliyor ve bu sürecin bir parçası olarak on milyonlarca, hatta yüz milyonlarca insanın kendini yeniden keşfetmesi gerekecek.

Bu, çoğu insanın çerçevelemek istediğinden çok daha büyük bir mesele. Bu yönelime doğru gittiğimizden seni emin kılan ne görüyorsun?

Ilana Golan: Evet, gerçekten harika bir soru. Öncelikle geri dönüş yok, değil mi? Yapay zekâ burada ve kalıcı olacak.

Şimdi tek soru, insan olarak mümkün olan en hızlı şekilde nasıl uyum sağlayacağımız. Washington, D.C.’den yeni döndüm. Dünya Ekonomik Forumu ve IMF toplantılarında Dünya Bankası vardı ve kimsenin itiraz etmediği sayılardan biri, yaklaşık 92 milyon işin ortadan kalkacağı. Bu konuda bir tartışma yok.

Sanırım gördüğüm tek tartışma, bunun ardından sayının 300 milyon mu yoksa 600 milyon mu olacağı. Yani ölçeğin büyüklüğü çok açık. Tek soru, nasıl uyum sağlayacağımız ve açığı mümkün olduğunca hızlı kapatmak için herkesi nasıl yanımıza alacağımız. Çünkü açıklar insanlar için durumu çok tehlikeli hale getiriyor.

Uyum sağlamazlarsa durum gerçekten tehlikeli hale geliyor. Ben de burada, Silikon Vadisi’ndeyim. Teknolojiyi görüyorum, işten çıkarmaları görüyorum; arkamdaki bu çitin hemen ardında Apple’ın kurulduğu garaj var. Burada, Silikon Vadisi’nde yaşanan her şeyle çevriliyim ve bunları görmek inanılmaz.

Bu devasa uçurumun önünde olduğumuz çok açık ve sanırım tek soru bununla ilgili ne yapacağımız. Tutkum da bu. Mümkün olduğunca çok insana ulaşarak haberi yaymalarına ve bunun üzerine inşa edip buradan harekete geçmeleri için gereken araçlara sahip olmalarına yardım etmek istiyorum; yalnızca boğulmalarını ya da hayatta kalmaya çalışmalarını değil.

David Rice: Evet, çoğu zaman bir tür kurumsal dönüşüm konuşmasına kapılıyoruz gibi geliyor. Bu podcast bağlamında elbette çok anlamlı. Ancak etkinliklere gittiğimizde ya da bu konudan bahsettiğimizde, toplum olarak bunu kurumsal bir değişim olarak düşünme eğilimindeyiz ve bu da kademeli bir değişim anlamına geliyor.

Bu, bir anda gerçekleşen bir sıçrama değil, değil mi? Ama gerçekte olan yalnızca bu değil. Eğer haklıysan, sonuçları çoğu organizasyonun planladığından çok daha büyük. Bu da meseleyi iş gücü sorunundan toplumsal bir soruna dönüştürüyor; sanırım hepimiz bunun derinlerde ne olduğunu biliyoruz.

Karar vericilerin bu konu hakkında böyle konuşmakta bu kadar tereddüt etmesi ilginç.

Ilana Golan: Teknoloji ve ekonomi alanındaki herkes, bunun insanlık olarak şimdiye kadar gördüğümüz en büyük toplumsal değişim olduğunu kabul ediyor. Bu şu anda gerçekleşiyor. Tek soru, mümkün olduğunca hızlı nasıl uyum sağlayacağımız ve mümkün olduğunca çok kişiye yardım ederek geride kalmamalarını nasıl sağlayacağımız.

Bunun toplumsal bir değişim olduğunu biliyoruz. Dünya Ekonomik Forumu’nda otururken beni etkileyen şeylerden biri, orada büyük şirketlerden yaklaşık 500 CEO’nun bulunmasıydı. Tekrar tekrar gündeme gelen temalardan biri şuydu: İlk kez, günde birkaç kez, gerçekten hiçbir şey bilmediklerini kabul etmeleri gerekiyor.

Tek soru, değişimin hızına ayak uydurabilecek bir organizasyonu nasıl kuracağımız. Bence mesele tamamen bu. Organizasyonu nasıl kuracağınızı bilmenin yanı sıra, şu anda gereken hızda kendilerini yeniden keşfedebilecek insanları nasıl yetiştireceğiz? Artık birkaç yılda bir yeniden keşfetmemiz gerekmiyor.

Kendimizi sürekli, birkaç ayda bir yeniden keşfetmemiz gerekiyor ve bu birçok insan için akıl almaz bir şey.

David Rice: Evet. Buna ayak uydurmaya çalışmak akıl almaz. Üç ay boyunca Claude kullanmadığınızı ve sonra yeniden açtığınızı düşünün. “Şimdi ne yapıyor?” dersiniz.

Ilana Golan: David, dinleyicilerinden bazılarının hâlâ yapay zekânın ChatGPT’de biraz komut yazmaktan ibaret olduğunu düşündüğüne eminim.

Beceri açığının bu kadar zor olmasının nedeni de bu. Ajanlar, kodlama ve daha birçok şeyi takip etmek çok zor. Gerçekten çok fazla şey var. Çılgınca.

David Rice: Sanırım The New Yorker ya da başka biri çok ilginç bir grafik yayımlamıştı. Tüm dünya gösteriliyordu ve her milyar insan için küçük kutular vardı.

Sanırım bu yüz milyon kişi ölçeğindeydi. Grafik büyüktü; sonra yapay zekâ kullanan insanların sayısını görüyorsunuz ve “Aslında hâlâ çok küçük bir sayı” diyorsunuz. Her yerde olduğunu düşünme eğilimindeyiz ama geliyor, değil mi? ChatGPT’den beri yeniden beceri kazanma konuşmaları yapıyoruz.

Aslında ChatGPT’den önce de vardı. Ancak ortaya çıkar çıkmaz konu neredeyse doruk noktasına ulaştı ve sürekli bunu duymaya başladık. Sence bu çerçeve biraz fazla dar mı? Sana göre yeniden beceri kazanma ve becerileri geliştirme konuşmasında ne eksik?

Ilana Golan: COVID’den beri. Öncesinde de vardı ama COVID birçok insan için kariyerlerini ve sırada ne olduğunu yeniden düşünmelerini sağlayan bir sıçrama tahtası oldu ve kesinlikle hızlandırıcı görevi gördü. Ardından yapay zekâ ortaya çıktığı anda insanlar “Tamam, kendimi yeniden keşfetmem gerekiyor” diye düşünmeye başladı.

Bu nasıl görünüyor? David, bence gerçekten ilginç birkaç şey var. Öncelikle, bir becerinin raf ömrü grafiğine bakarsanız, 30 yıl önce becerileriniz size 30-40 yıl hizmet ederdi. Bir beceriniz varsa onunla emekli olur, şık bir saat ve bir partiyle uğurlanırdınız.

Ama bugün bunun nasıl göründüğüne baktığınızda durum büyüleyici. Becerileriniz yaklaşık bir ya da iki yıl değer taşıyor. Bilgi temelli becerilere ne kadar yakınsanız bu süre o kadar kısa. Daha çok mavi yaka bir iş yapıyorsanız biraz daha zamanınız var. Tesisatçılar ya da veri merkezlerinde çimento üretenler gibi işlerde biraz daha fazla zaman olabilir.

Ancak becerilere bağlı olarak şu anda birkaç ayda bir kendinizi yeniden keşfetmeniz gerekecek. Bunu nasıl yapacağınızı bulmanız gerekiyor. Bunun üzerine, organizasyonlara baktığımızda, evet, sonunda her insan 10 kat daha üretken olacak. Bir noktada bir tür tavana ulaşacaksınız.

Kurumsal dünya ya da tipik kariyer merdiveni yanıyor. Bence büyüleyici olan, insanların kendi ekonomileri haline gelmeye başlaması. Öte yandan kendi ekonominiz haline gelmek hiç bu kadar kolay olmamıştı. Günümüzde gelir elde etmenin o kadar çok yolu var ki bu akıl almaz. Ancak her insanın kendini nasıl paketleyeceğini ve nasıl satacağını bilmesi gerekeceğine inanıyorum. Bu, öğrenmediğimiz bir beceri ama insanlar kendi ekonomileri haline gelecek ve bir tür portföy kariyeri oluşturacak.

Dolayısıyla geleceğin kariyerleri bugünkülerden çok farklı görünecek.

David Rice: Evet. Özgeçmişinizi ve LinkedIn profilinizi parlatmakla yetinmeyin. Bundan çok daha fazlası olacak.

Ilana Golan: Bunları yapabilirsiniz ama yapmanız gereken ek şeyler de var.

David Rice: Orada söylediğin şeyi sevdim. Yeniden beceri kazanmak, hedefleyebileceğiniz istikrarlı bir varış noktası olduğunu varsayıyor. Oysa şu anda bunun daha sürekli bir hareket olduğunu görüyoruz.

Ilana Golan: Bunu okulda öğrenmiyoruz.

David Rice: Kesinlikle. Yeni bir beceriyi yalnızca bir kez öğrenmezsiniz. Uyum sağlama ve kendinizi yeniden keşfetmeyi sürdürme becerisi gerçekten bir numaralı beceri olacak. Bunu öğretmek mümkün mü ve bunu nasıl yapabiliriz diye burada konuşuyoruz.

Ancak bu kesinlikle büyük bir zihniyet değişimi. Belirli bir yaşın üzerindeyseniz bunun nasıl çok zor hale geldiğini görebiliyorum.

Ilana Golan: Evet, korkutucu.

David Rice: Evet.

Ilana Golan: İyi haber şu ki bu bir kas gibi geliştirilebilir ve öğrenilebilir bir beceridir. Kimsenin bunun insanlara korkutucu gelmesini istemiyorum. Bir değişim var. Biraz öğrenme, öğrendiklerini unutma ve yeniden öğrenme gerektiriyor.

Genel anlamda uyum sağlayabilirlik, mümkün olduğunca hızlı öğrenmek, mümkün olduğunca hızlı deney yapmak, karar vermek ve bunu tekrarlamak demek. Sorun şu ki eğitim sistemi bize gerçekten deney yapmayı öğretmiyor. Ya A alırsınız ya B, C veya F.

Oysa deney yapmayı düşündüğünüzde mümkün olduğunca çok kez F almak istemelisiniz. Eğitim sisteminde F görmek neredeyse hiç istenmez çünkü bu kötü bir şeydir. Ancak deney yaparken tam tersidir.

Mümkün olduğunca çok şey deneyin, mümkün olduğunca çok başarısız olun ve sonunda başaracaksınız. İnsanların uyum sağlamayı öğrenebilmesi için önce öğrendiklerini unutması gerekiyor.

David Rice: Buna katılıyorum. Bunun bir diğer yönü de organizasyon seviyesinde hâlâ insanları roller, işlevler ve iş aileleri gibi kategorilere ayırmamız. Buna alışıyorsunuz ve bu iş gruplamasının güvenli olduğuna inanmaya başlıyorsunuz; bu becerilerin daha uzun süre geçerli olduğunu düşünüyorsunuz.

Rollerin içindeki beceriler sürekli değişse bile bu bizi bir rahatlık duygusuna sürükleyebilir. Bu modelin çok hızlı bozulduğunu görüyor musun? Uçuruma nasıl gittiğimizin bir parçası bu mu? Her şey bir anda ortadan mı kalkacak?

Ilana Golan: Kesinlikle haklısın.

Hepimiz insanları kategorilere ayırıyoruz ve kendimizi de bir kategoriye koyuyoruz. Ya satışçısınız ya ürün yöneticisisiniz ya idari bir roldesiniz ya da her neyseniz osunuz. Kendinizi bir kategoriye koyuyor, insanlar da sizi bir kategoriye yerleştiriyor. Kendinizi yeniden keşfetmek için neredeyse kategoriyi değiştirmeniz gerekiyor.

Bunu genellikle nasıl yapacağımızı bilmiyoruz. LinkedIn’de yalnızca unvanı ya da kapak görselini değiştirirseniz insanlar sizi bir anda farklı görmez. Sizi sadece farklı bir kapak görseliyle görürler. Hâlâ aynı şablondasınızdır.

David Rice: Harika, yeni iş. Tebrikler.

Ilana Golan: Evet. Ancak bulduğumuz ilginç şey şu ve Leap Academy ile binlerce insanla çalışıyoruz: Bir kategoriye sıkışıp kalmaktan kurtulmak için çok hızlı ve büyük bir değişim yaratmanız gerekiyor.

David, bir çocuğu her gün görürseniz farkı fark etmezsiniz. Ancak onu bir yıl sonra görürseniz “Vay, ne oldu?” dersiniz. Yaratmamız gereken şey bu “vay” etkisi. Bunun için insanların sizi nasıl algıladığı ve gördüğü konusunda zihinlerinde bir kalıp kesintisi oluşturmamız gerekiyor.

Bir kategoriden çıkmak istediğinizde, örneğin üründen satışa, satıştan pazarlamaya, pazarlamadan girişimciliğe geçmek istediğinizde ya da koç, danışman, özel sermaye uzmanı veya başka bir şey olarak tanınmak istediğinizde, büyük ve hızlı bir değişim yapmanız gerekir.

İnsanlar böyle bir kalıp kesintisi yaratmayı bilmez. Ancak hızlı değişimi gördüklerinde “Vay, ne oldu? X’i yapabildiğini bilmiyordum” der ve size X ile ilgili fırsatlar getirmeye başlarlar.

Bize öğrettiğimiz önemli şeylerden biri bu kalıp kesintisini nasıl yaratacağınız ve daha fazla fırsat elde edebilmek için bunu nasıl tekrar tekrar yapacağınızı öğrenmektir. Kalıp kesintisi gerçekten çok etkili. Özellikle şu anda gürültünün üzerine çıkmak çok zor.

Yapay zekâyı düşünün; herkes ortalama. Hatta yapay zekâ kullanmıyorlarsa ortalama bile değiller ve gerçekten şansları yok. Herkes ortalamaysa gürültünün üzerine nasıl çıkacaksınız? Nasıl tanınacak ve görünür olacaksınız? Bu, bireyler ve şirketler için çok zor bir sorun olacak.

Sistemdeki gürültü inanılmaz. Tek yol, kendinizi gerçekten nasıl paketleyeceğinizi öğrenmek; kimsenin bulunmadığı bir kategoriye dönüşmek. Herkesten farklı olmak ve bu farklılığı yaratmak. Bunu başardığınızda, kapıları nasıl açacağınızı ve otorite oluşturacağınızı öğrendiğinizde kendinizi yeniden keşfedebilir, yeniden sıçrayabilir ve uyum sağlayabilirsiniz.

David Rice: Kalıp kesintisi fikrini çok sevdim. Ancak organizasyon açısından düşündüğümde, insanların bu anları yaratmakta ya da bu şekilde düşünmekte zorlanmasının nedenlerinden biri içinde bulundukları yapının kendisi olabilir.

Birçoğumuz hâlâ istikrar için kurulmuş sistemlerdeyiz. Dünya ise artık daha akışkan ve daha fazla kesintiye uğruyor. Bu nedenle bu sistemler olasılıkları mutlaka uyarlayamıyor veya göremiyor. Yeni bir beceri geliştirdiğini göstermek isteyen birine ne önerirsin?

Ilana Golan: Hedefin ne olduğuna bağlı ama benim bakış açıma göre zorunda olmadığınız zaman sıçramak her zaman daha kolaydır. Bu ilk ders. Bir organizasyondan ayrılmasanız bile sıçramaya hazır olmaya başlayın.

Ben bunu zor yoldan öğrendim. İşsiz ve girişimsiz kaldım, Ilana’nın kim olduğunu anlamaya çalışıyordum. Kimliğimi kaybettim. Markam ya da kimliğim konusunda stratejik davranmayı hiç düşünmemiştim. Onu kaybedince kendimi, umudumu ve her şeyimi kaybettim.

İnsanlara söyleyeceğim ilk şey, nereye gideceğiniz belli olmasa bile sıçramaya hazır olma konusunda kararlı, bilinçli ve stratejik davranmaya başlamanızdır.

Sadece organizasyon içinde yükselmek isteseniz bile, küçük bir danışmanlık kurulu üyeliği, konuşmacılık ya da yan iş oluşturabilirsiniz. Koçluk ve danışmanlık gibi o kadar çok seçenek var ki.

Öncelikle ne yapmak istediğinizin farkında olun. Bu hikâyeyi nasıl anlatıyorsunuz? Doğru ağı kurmaya, size fırsatlar yaratmaya ve kapıları açmaya nasıl başlıyorsunuz? Markanızın yalnızca tek bir unvana ve tek bir şirkete bağlı olmadığından emin olun çünkü bu artık güvenli değil.

Ana şey şu: Sıçramaya hazır olun, gerçekten bilinçli ve stratejik davranın. İnsanlardan en çok duyduğumuz cümlelerden biri “Hayatın içinden uyuyarak geçiyordum, senin sayende birden uyandım” oluyor. İnsanlara söylemek istediğim ve keşke kendime de söylemiş olsaydım dediğim şey şu: Uyanın.

Uyanık olduğumu ve ilerlediğimi sanıyordum. Gerçek şu ki çok çalışıyor, hareket halinde yaşıyor ama hiçbir zaman gerçekten bilinçli ya da stratejik davranmıyordum. Sırada ne olduğunu düşünmüyordum. Fırsatların önüme düşmesini bekliyordum ve artık bu doğru zihniyet değil.

David Rice: Çok boyutlu olmanız gerektiğini söylemeni sevdim. Yalnızca bir iş unvanı ve bir şirketle özdeşleşemezsiniz. Çok boyutlu bir marka oluşturmanız ve başarılarınızı daha önce hiç olmadığı kadar farklı şekillerde göstermeniz gerekecek.

Teknolojinin güzel yanı, bu konuda mümkün olanların kapısını açması. Yaptığınız işi sergilemenin milyonlarca farklı yolu var. Bu bir fırsat ve büyük bir zihniyet değişimi. Daha önce insanların kendilerini kendi ekonomileri olarak düşünmesi fikrinden bahsettin.

Çoğumuzun iş hakkında düşünmeyi öğrendiği biçimden çok büyük bir değişim bu. Uygulamada nasıl görünüyor? “Kendi ekonomimim” zihniyeti neye dayanıyor?

Ilana Golan: Herkesin girişimci olması gerektiğini düşünen savunuculardan değilim.

Genel anlamda girişimcilik, bir işte çalışıp faturalarınızı başkasının ödediği duruma göre çok daha zordur. Finansal durumunuz nispeten istikrarlıysa, düşük ücret alıyor ya da takdir edilmiyor olsanız bile, kendi girişiminiz olup onun getirdiği tüm sorunlarla uğraşmaktan çok daha iyi durumdasınız.

Ancak kariyer merdiveni artık güvenli olmadığından her insanın gerektiğinde kendi ayakları üzerinde durabileceğini bilmesi gerektiğine inanıyorum. Her birimizin uzmanlığını, becerilerini, bağlantılarını ve dünyaya sunabileceği her şeyi paketleme, pazarlama ve satma yeteneği var.

Bu, bir hizmetin kısmi sağlayıcısı, danışman, koç, konuşmacı, danışma kurulu üyesi ya da yönetim kurulu üyesi olmak şeklinde olabilir. Çok fazla yol var. Ancak kendinizi nasıl paketleyeceğinizi ve nasıl satacağınızı öğrenmeniz gerekecek ve bu kolay değil.

Kendinizi satmak, başkasının ürününü satmaktan çok daha zor. Bazı insanlar başkasının ürününü satmayı bile sevmiyor. Bu durumda daha da zorlanıyorlar. Ancak hepimizin bunu öğrenmesi gerekecek çünkü faturalarımızı ödeyen tek bir kişiye bağımlı olmak istemeyiz.

Bunun herkesin düşünmeye başlaması gereken bir konu olduğuna inanıyorum. Çok geç yakalandığınızda ve bunu yapmak zorunda kaldığınızda gerçekten zor bir döneme girersiniz. Güvende olduğunuz, faturalarınızı başkasının ödediği bir dönemde yan tarafta küçük bir portföy oluşturmaya başlamak çok daha kolaydır.

Bu, hayatınızın ikinci bölümünde çalışmanızın yatırımcısı gibidir; orada sonsuza kadar kalsanız bile. Artık doğru portföyü oluşturarak yan tarafta her zaman beş haneli, altı haneli ya da istediğiniz başka bir gelir getirebileceğinizi bilirsiniz. Daha fazla insanın bunu öğretmesini isterdim. Bu kası öğretmemek ve geliştirmemek büyük bir eksiklik.

David Rice: Konuştuğumuz şey, kendi değerinizi tasarlamayı öğretmek.

Ilana Golan: Bu çok güçlü.

David Rice: Birçok insan için hem güçlendirici hem de korkutucu. Ancak doğru benzetmeyi yaptın çünkü mutlaka girişimci olmanız gerekmiyor. Bir yüklenici olabilir, tam teşekküllü bir işletme yürütmeden farklı işler yapabilirsiniz.

Buna yaklaşmanın farklı yolları var ama bu girişimci bir zihniyet. Kendiniz için daha fazla hareket alanı yaratacaksınız. Güvenlik ağınızı biraz azaltacaksınız ama belki onu yeniden oluşturabileceksiniz.

Ilana Golan: Bu özgürlüktür, David. Bunu sevmeyi öğrenirseniz özgürlüktür. Her şeyden önce seçim özgürlüğüdür. Daha çok çalışmayı, ara vermeyi, çalışan almayı ya da almamayı siz seçersiniz.

Ancak size dört saatlik çalışma haftasını satacak kişi ben değilim. Bunun doğru olduğuna inanmıyorum. Hayatınızda hiç olmadığı kadar çok çalışacağınızı düşünüyorum.

David Rice: Benim deneyimim de bunun şimdiye kadar yaptığım en zor iş olduğu yönünde.

Ilana Golan: Genellikle sahip olduğunuz en kötü patron siz olursunuz.

David Rice: Kendinize karşı sorumlu olduğunuzu hatırlamanız gerekir. Kalkıp yapmalısınız. Omzunuzun üzerinden bakacak kimse yok.

Ilana Golan: Kimse sizi kurtarmayacak.

David Rice: Sevmediğiniz bir şeyi yapmak zorundaysanız, zorundasınız. Bu işin zorluğu da bu. Konuşmadan önce öne çıkan konulardan biri, insanların gelecek 10 ya da 20 yıl için doğru kariyer kararını vermeye çalışırken sıkışıp kalmasıydı.

Bugün bir ya da iki yıl sonra ne yapacağımızı bile bilmiyoruz. Ancak hâlâ beş ila on yıllık büyük zaman bloklarıyla düşünen kişiler için, bu zihniyetin şu anda biraz tehlikeli olduğunu söyler misin?

Ilana Golan: Evet. İnsanların 20 yıl boyunca tek bir karar vermesi gerekmiyordu zaten. Birkaç yıl önce bile insanlar kendilerini bundan çok daha sık yeniden keşfediyordu. Ancak şu anda o kadar uzağı düşünmenize gerek yok çünkü köşenin ardında ne olduğunu kimse bilmiyor.

Müşterilerimizle kullandığımız yöntemlerden biri beş-beş-beş kuralı. Kariyerinize bir deney olarak bakmanın yolu bu. 10 ya da 20 yıl için mükemmel olması gereken bir karar verme kaygısını azaltıp denemeye, keşfetmeye ve farklı şeyleri test etmeye özgürleşirsiniz.

Bu genellikle size maaşın yanı sıra istediğiniz hayatı da sağlayan, çok daha mutlu, doyurucu ve kendinize daha uygun bir yaşam yaratır. Her zaman istediğiniz hayatı kurmanın büyük bir avantajını taşır.

David Rice: Tarihsel olarak büyük hayat kararlarını dikkatli ve uzun vadeli kararlar olarak düşünmemiz öğretildi. Doğru partneri bulmak, doğru evi ya da arabayı satın almak gibi her şey büyük bir karar ve sorumluluk olarak sunuldu.

Bu ortamda temkinli olmak aslında aleyhinize çalışabilir. Bazı durumlarda mesele haklı olmak değil, ne gelirse gelsin onunla hareket edebilmektir.

Ilana Golan: Şu anda karar vermemek de bir karardır. Sıkışıp kalmayı ya da geçerliliğini yitirmeyi seçmektir. Karar vermiyorsanız bu tehlikelidir.

Yapay zekâ çağında uygulama yapmak çok kolaylaştı çünkü yapay zekâ işleri çok daha hızlı üretebiliyor. Bu sistemde darboğaz biziz. Karar verme yeteneğimiz bütün sistemin darboğazı.

Daha hızlı karar vermeyi biliyorsanız çok daha etkili hale gelirsiniz. Sırada ne olduğuna çok daha hızlı karar vermeye başlamak ve bunu büyük dalga etkileri yaratacak bir karar yerine bir deney olarak görmek gerekir.

Bunu bir deney olarak düşündüğünüzde karar vermek oldukça kolaydır.

David Rice: Hareketten söz etmişken, insanlara daha hızlı ilerlemelerinde yardımcı olmak için beş-beş-beş kuralını geliştirdin. Bizi bu kuraldan geçirebilir misin? Ayrıca hızın şu anda neden önemli olduğunu ve yeterince hızlı gidip gitmediğimizi nasıl anlayacağımızı da anlatır mısın?

Ilana Golan: Yeterince hızlı gidip gitmediğimizi bilemeyebiliriz ancak hızın önemli olduğunu söyleyebilirim. Liderler olarak ve bir ölçüde kendi ekonomimiz haline gelirken, geçirmemiz gereken en büyük değişimlerden biri şu: Büyürken “eğer-o zaman” mantığıyla yetiştirildik.

Bunu başarırsam şunu yapacağım. İyi öğrenirsem A alacağım. Böyle çalışacak şekilde programlandık. Ancak liderler olarak bu avantaja sahip değiliz. Umutlara ve hayallere dayanarak karar vermemiz, sonuçları daha sonra görmemiz gerekiyor.

İşe alım yapacak ve sonuçları daha sonra göreceksiniz. Reklamlara yatırım yapacak ve sonuçları daha sonra göreceksiniz. Karar verme biçiminizi neredeyse tersine çevirmeniz gerekiyor. İhtiyacınız olan tüm verilere ya da kesinliğe hiçbir zaman sahip olmayacaksınız. İvme ve hareket yaratmanız gerekecek; netliği getiren şey de bu ivmedir.

Beş-beş-beş kuralı karar vermenin bir yoludur: beş saat, beş gün, beş hafta. Bir kişi birçok seçeneği, unvanı, sektörü, danışmanlığı ya da koçluğu değerlendiriyorsa seçenekleri beşe indirirsiniz ve en hızlı olanı ya da size en fazla enerjiyi veren seçeneği seçersiniz.

Kendinize “Hayatımın geri kalanında bunu yapmak istiyor muyum?” diye sormazsınız. Yalnızca “Bu, zamanımın beş saatine değer mi?” dersiniz. Beş saat boyunca bu seçenek, bu roldeki insanlar ve onların nasıl ilerlediği hakkında mümkün olduğunca çok şey öğrenirsiniz.

Sonra karar verirsiniz: “Bu, beş günüme değer mi?” Hayatınızın geri kalanı için değildir. Beş güne değer mi? Beş güne değmiyorsa bunu birkaç saat içinde fark ettiğiniz için şükredersiniz.

Beş gün değerindeyse biraz denersiniz. Hikâyeniz anlamlı mı? Kendinizi bu fırsat için iyi paketleyebilir misiniz? Bunu sevdiğiniz iki kişiyle denediğinizde anlamlı oluyor mu?

Daha sonra “Bu, beş haftama değer mi?” diye sorarsınız. Beş hafta boyunca kendinizi markalamaya ve daha fazla keşfetmeye başlarsınız. Bu yaklaşım, her an geri dönebileceğiniz hissini yaratır. İvme netlik, sonuç ve hareket yaratır.

Bu şekilde kararları çok daha hızlı alırız çünkü şu anda en tehlikeli şey kararsızlıktır. Kararsızlık insanları sıkışıp bırakan şeydir.

David Rice: Bunun sevdiğim bir başka yanı da birçok insanın şu anda ihtiyaç duyduğu şeyi sağlaması: riskleri biraz azaltıyor. Beş güne değip değmeyeceğini test ediyorsunuz ve yönü küçük adımlarla deniyorsunuz.

Hâlâ bir işiniz varsa böyle bir şeye başlamak için iyi bir zaman. Biraz ivme kazanabilirsiniz ve en kötü şey gerçekleşse bile zaten hareket ediyor olursunuz. Her şeyi hemen yapmak zorundaymışsınız gibi hissettirmiyor. Birçok insanı felç eden bir aciliyet duygusu var.

Geçiminiz için korkuyorsanız bu hissin oluşması anlaşılır. Riskleri biraz düşürecek bir şeye ihtiyacınız var.

Ilana Golan: Beş-beş-beşi sevmemin birkaç nedeni var. Öncelikle kötü olan her zaman kötü bir kariyer değildir. Kötü kariyer size “Çık, değiştir” diye bağırır. Asıl sorun, size ait olmayan iyi kariyerdir. Orada uzun süre mutsuz şekilde sıkışıp kalabilirsiniz.

Kritik ve yüksek riskli kararlardan bahsettin. Beş-beş-beşi girişim sermayesi dünyasından aldım. Binlerce kişi aynı girişim sermayesi şirketine para almak için başvurabilir. Bir yönetici bunun milyonlarca dolar yatırım yapmaya değip değmeyeceğine karar veremez.

Tek yapmaları gereken “Bu bir telefon görüşmesine değer mi?” diye sormaktır. Telefon görüşmesinde de onları ofise çağırıp birkaç kişinin zamanını ayırmaya değer mi diye bakarlar. Tek bir adım atmak karar vermeyi ve ilerlemeyi kolaylaştırır.

Risklerin çok yüksek olmadığı bir ortam yaratabilirseniz insanlar çok daha fazla hareket üretir.

David Rice: Girişim hızlandırıcısından bahsettiğinde, kariyerler için böyle bir şeyin neden var olmadığını düşündüm. Bu, kariyer altyapısının başarısızlığı gibi görünüyor. Köprü hepimizin altında çöküyor.

Ilana Golan: O zaman zamanı geldi.

David Rice: İşe yerleştirme firmalarının ya da eğitim sisteminin yaşananlara hazırlıklı olmadığını düşünürsek, insanların arayı kapatmasına yardımcı olacak sistemler var mı?

Ilana Golan: İyi haber şu ki Leap Academy bunlardan biri. Ayrıca herhangi bir yapay zekâ aracı şu anda çoğu işe yerleştirme şirketinden çok daha fazla yardımcı olabilir.

Dürüst olalım. Bir şirket çok sayıda kişiyi işten çıkarıyorsa, o belirli rolün çalışma dünyasının diğer birçok şirkette de ortadan kaldırılıyor olması muhtemel. Özgeçmişinizi biraz değiştirmek size yardımcı olmaz.

Öte yandan sahip olduğunuz çok sayıda aktarılabilir beceri var. Kendinizi paketlemeyi ve başka bir alana taşımayı öğrenirseniz, değerinizin başka ortamlarda ortaya çıkması mümkün. İşe yerleştirme kuruluşlarının bunu gerçekten yapıp yapmadığını bilmiyorum. Muhtemelen kendilerini dönüştürmeye çalışıyorlar ancak genel olarak herhangi bir yapay zekâ aracı size daha fazla yardımcı olacaktır.

Tüm yumurtalarınızı tek sepete koymayın. Şu anda bu çok tehlikeli. Bir tür portföy kariyeri oluşturma konusunda bilinçli davranmaya başlamazsanız bu size zarar verecek.

Size o işi bulmanızda ve ardından kendi portföyünüzü oluşturmanızda yardımcı olmak isteriz. Aksi halde şu anda zor bir durum var. Yüz milyonlarca insandan bahsediyoruz ve yardımcı olacak çok sayıda sisteme ihtiyaç olacak. Bunun yalnızca Leap Academy ve yapay zekâ olması mümkün değil; daha fazlasına ihtiyaç var.

David Rice: İnsanları, araçların kendisinin de var olduğu konusunda teşvik ederim. Belki henüz kendiniz için bir iş kurmaya ya da gelir getiren bir yan iş oluşturmaya hazır değilsiniz. Ancak bu araçlar mevcut rolünüzü, değer kattığınız alanları ve daha uzun süre geçerli olması için hangi değeri inşa edebileceğinizi yeniden düşünmenize yardımcı olabilir.

Bu sonsuza kadar sürmeyecek olsa da sıçrama zamanı geldiğinde hazır olabilmeniz için size zaman kazandırır.

Ilana Golan: David, bunu söylemek önemli. İnsanlar sizden şu anda kendinizi 10 kat geliştirmenin bir yolunu bulmanızı bekliyor. Bunu söylemeseler bile beklenti bu. Yapay zekâ da bunun yolu.

Ne kadar öğrenebileceğinizi ve ne kadar hızlı öğrenebileceğinizi bulmalısınız. Kod yazmak, ajanlar oluşturmak ya da denemeler yapmak isteyebilirsiniz ancak bu yalnızca ChatGPT’ye biraz komut yazmaktan ibaret değil.

Bilgi artık her yerde ücretsiz. İnsanlar bilgi için değil dönüşüm için geliyor. Özgeçmiş konusunda size yardımcı olacak bir yapay zekâ aracı istiyorsanız bize ulaşın, size ücretsiz olarak veririz. İstediğiniz iş tanımını ve mevcut özgeçmişinizi ya da LinkedIn bilgilerinizi girersiniz ve araç bunu sizin için oluşturur. Yine de kontrol edin ama genel olarak çok kolay.

Her şey otomatikleşiyor. İnsanların bilgi için yardıma değil, dönüşüm için yardıma ihtiyacı var. Kendinize şu soruları sorun: Nasıl 10 kat daha verimli olabilirim? Nasıl farklı görünebilirim? Nasıl daha güçlü bir yönetici duruşu oluşturabilirim? Nasıl daha fazla otorite kazanabilirim? Nasıl gizli pazara girerek daha fazla fırsatın bana gelmesini sağlayabilirim?

İş, iş geliştirme, ortaklık ya da başka bir şey için organizasyonda fark yaratmaya başlamanız gerekecek. Bilinçli ve stratejik davranın. Bu beklenti doğrudan size iletilmese bile sizden bekleniyor.

David Rice: Ilana, bugün programa katıldığın için teşekkürler. Harika bir sohbet oldu.

Ilana Golan: Çok teşekkürler David. Çok eğlenceliydi.

David Rice: Dinleyiciler, ben gitmeden önce bültene kaydolmadıysanız peoplemanagingpeople.com/subscribe adresine gidip kaydolmanızı hatırlatmak istiyorum. Kariyerinizde ve insan yönetimindeki güncel zorluklarınızda size yardımcı olmak için hazırladığımız en yeni podcast’leri ve içerikleri doğrudan gelen kutunuza alacaksınız.

Bir sonraki buluşmamıza kadar kendi değerinizi yaratmaya başlayın.