3 R Tekniğini Kullanarak Dayanıklılık Geliştirin

“Bu sınavda başarısız olursan, kalkıp gitmen de cabası…”

On beş yıl önce, üniversitedeki matematik hocamın bu sözleri üzerine “Şimdi bırakıp 12 saat araba kullanarak küçük memleketime geri mi dönsem?” diye düşünürken, bir derslikte terliyor ve neredeyse ağlıyordum.

Sürpriz son: Sınavda başarısız oldum ama gitmedim.

Aslında üç matematik sınavında başarısız oldum ve yine de onur derecesiyle mezun oldum; daha da önemlisi, dayanıklılık konusunda değerli bir ders öğrendim.

O zamandan beri zorluklar beni bulmayı hiç bırakmadı ama yol boyunca düşünerek, bakış açımı yeniden çerçeveleyerek ve yardım isteyerek onlarla yüzleşme konusunda daha başarılı oldum.

Üniversite deneyimimin nasıl geliştiğine birazdan döneceğiz, ama önce bu yazının temel tezini paylaşayım:

Dayanıklılık geliştirmek 3 adımı gerektirir: Yansıtmak, Yeniden Çerçevelemek ve Destek İstemek. Bunları uygulamaya koymak, hayatımızdaki fırtınaları atlatmamıza ve öz farkındalık geliştirmemize yardımcı olur.

Dayanıklılığın 3 Adımı

Basitçe ifade etmek gerekirse dayanıklılık, bir kriz sürecini yönetebilme ve kriz öncesi duruma geri dönebilme becerisidir. Bu basit bir tanım, ama karmaşık insanlarla dolu bir dünyada dayanıklılık gerçekten ne anlama gelir?

Dayanıklı olmayı düşündüğünüzde şu üç temel eylemi hatırlayın (belirli bir sıraya bağlı olmaksızın): Yansıtmak, Yeniden Çerçevelemek, Destek İstemek.

Yansıtmak

Yansıtmak, duruma yargıda bulunmadan geriye dönüp bakmak anlamına gelir. Neyin doğru gittiğini, neyin yanlış gittiğini belirleyin. Nasıl hissettiniz?

Öfkeli, üzgün veya hayal kırıklığına uğramış hissediyorsanız bu duyguları belirleyin. Bu durumda hangi niyetlere veya motivasyonlara sahiptiniz ve bunlar tepkinizi nasıl etkiledi? 

Bu durumda hatalar yaptıysanız bunları sahiplenin ama kendinizi hırpalamayın. Kendinize anlayış gösterin ve durumunuzdaki gerçeği görmek için kendinize bir iki dakika tanıyın.

Üniversitedeki matematik sınavı durumuma dönüp bakmak için kendime izin verdiğimde, konuyu anlamanın, ödevleri tamamlamanın ve çalışmanın yolunda gittiğini; sınava girme kısmının ise kötü gittiğini görebildim. 

Üçüncü sınavımda başarısız olduktan sonra tepkim paniklemek, kendimi başarısız olarak etiketlemek ve kaçıp gitmek istemek oldu. Gruptaki daha “olgun” öğrencilerden biri olarak, uzun yıllar eğitimden uzak kaldıktan sonra ders yükünün üstesinden gelebileceğimi kendime kanıtlamayı amaçlamıştım.

Konuyu bilmeme rağmen motivasyonlarım üzerimde başarılı olmam için büyük bir baskı oluşturdu ve bu durum ters tepti. Yansıtma yaptıktan sonra, başarıya ulaşmak için zihniyetimi incelemenin de konuyu çalışmak kadar önemli olduğunu öğrendim.

Yeniden Çerçevelemek

Bir olay gerçekleşti ve bunu değiştiremezsiniz. Peki şimdi ne olacak? 

Kendinizi geçmişte tekrar tekrar anlattığınız aynı yıkıcı hikâyeyle yargılamayın. Amacınıza ve değerlerinize uygun, beş yıldızlı bir değerlendirmeyi hak edecek daha iyi bir hikâyeyle zihninizdeki senaryoyu yeniden yazarak başlayın.

Üniversitedeki dönemimin başında, kötü sınav performansıma dayanarak kendimi başarısız ve hayal kırıklığı olarak etiketledim. Amacımın ve değerlerimin bana yol göstermesine izin vermek yerine, liderliği stres içindeki Tim’e bırakmıştım. Bunu fark ettiğimde durumu yeniden çerçeveleyebildim:

Üniversiteye kayıt olma amacım, insanlara daha iyi yardımcı olabilmek için bilgi ve beceriler kazanmaktı. Sıkı çalışmaya, anlamaya ve dünyada bir fark yaratma fırsatına değer veriyordum.

Destek İstemek

Yalnız değilsiniz! Arkadaşlar, aile, iş arkadaşları, eğitmenler, hatta yabancılar sizi dinleyebilir ve yardımcı olabilir. 

Ama tavsiye isterken kimden yardım istediğinize dikkat edin. 

Tavsiye veren kişi size iyi bir şekilde yardımcı olup meydan okuyacak mı, yoksa aslında yıkıcı olsa bile duymak istediğiniz her şeyi mi söyleyecek? Sizi anlayacak mı, yoksa yargılayacak mı? 

Bunu hemen bilemeyebilirsiniz ama destek istemek için bu fırsatları değerlendirdikçe, kimin arkanızda olduğunu ve kimin sadece drama yaratmak için orada bulunduğunu oldukça hızlı bir şekilde keşfedeceksiniz.

Kampüse döndüğümde, durumumu yansıtıp yeniden çerçeveledikten sonra küçük, iç karartıcı yurdumdan çıktım ve mücadelemi paylaşarak tavsiye istemek için hocamın ofisine gittim. 

Onun cevabı beni şaşırttı ve bunu asla unutmayacağım. 

“Tim,” dedi, “bu işi yapabileceğini biliyorum. Laboratuvarda başkalarına yardım ettiğini görüyorum, destek almak için başkalarının sana geldiğini görüyorum. Endişelenme, sınav yazma becerinden bağımsız olarak seni geçireceğim.”

Onun bana duyduğu güven, üniversitede geçirdiğim geri kalan süre boyunca büyük bir fark yarattı. Destek isteyerek, sıkı çalışmamın buna değdiğine ve pes etmemem gerektiğine dair onay alabildim.

Dayanıklılığın Önündeki Tehditler

Dayanıklılık geliştirmek için çaba ve cesaret gerektiği açık, ama her süreci daha da zorlaştırabilecek tehditlerin farkında mısınız? 

Karşılaştırma, uzlaşma ve umutsuzca kontrol etme arzusu, dayanıklılık geliştirmemizi engeller.

Karşılaştırdığınızda, sırf başka biri çok daha kolay toparlanıyor gibi görünebilir diye kendi mücadelelerinizi küçümsemeye veya göz ardı etmeye başlarsınız. 

Taviz verdiğinizde, bakış açınızı ve geleceğinizi değiştirmek için hiçbir adım atmadan boyun eğersiniz.

Kontrolü ele geçirmeye çalışırken amacınızı ve değerlerinizi gözden kaçırabilirsiniz.

Karşılaştırmanın, taviz vermenin ve kontrolü ele geçirmeye çalışmanın nihai sonucu, sorunların çözümsüz kalması ve zihninizde yazdığınız olumsuz anlatının bir bölüm daha kalınlaşmasıdır.

Dayanıklılık Yoluyla Gelişim

Hayatınızı bir ağaç olarak düşünün. Kökleriniz amacınız, değerleriniz ve inançlarınızdır; bunlar sizi sağlamlaştırır ve kimliğinizi oluşturur.

Ağacınız büyüdükçe olaylar yaşarsınız. Ve bu sabah doğmadıysanız, yaşam deneyimlerinin zor, hatta acı verici olabileceğini bilirsiniz.

Hayattaki krizler ve zorluklar, bir ağacın hayatta kalmak ve gelişmek için göğüs germesi gereken fırtınalar, kuraklık ve kirlilik gibidir.

Fırtınaya göğüs gerebilmek için ağacınızın dayanıklı olması gerekir. Üç R'yi kullanmak bu dayanıklılığı geliştirmenize yardımcı olabilir.

Zorlukların üstesinden sağlıklı yollarla geldiğiniz dönemler sayesinde öz farkındalık geliştirir ve gerçekte kim olduğunuzu daha derinlemesine anlarsınız. 

Bunun sonucunda ağacınız, karşınıza ne çıkarsa çıksın, daha güçlü ilişkiler, olumlu etkiler ve daha büyük bir huzur duygusu şeklinde sağlıklı meyveler verecektir.

Dayanıklı olmanın 3 R'sini ve bunların hayatımı nasıl etkilediğini artık anladığınıza göre, zor durumlarla karşılaştığınızda Kendinize Dönmenin, Yeniden Çerçevelemenin ve Ulaşmanın çabaya değer olduğunu görebileceğinizi umuyorum.

Korkutucu veya rahatsız edici olabilir, ancak aynı zamanda sizi daha güçlü ve sağlıklı bir insan olmanız için besler.

Daha fazlasını öğrenmekle ilgileniyorsanız, inceleyebilmeniz için yazıya döktüğümüz bir podcast'imiz de var: Sürdürülebilir Bir Şekilde Nasıl Hızla Gelişilir? (TetraNoodle'dan Manuj Aggarwal ile)