MBO ve OKR: Farkları Neler?

Stay on the leading edge of leading with human-centric AI. Create a free account.

mbo vs okr what’s the difference featured image

Yönetim stratejilerinin oluşturduğu labirentte yolunuzu mu bulmaya çalışıyorsunuz? Öne çıkan iki yaklaşım olan Hedeflerle Yönetim (MBO) ve Amaçlar ve Anahtar Sonuçlar (OKR), hedefleri uyumlu hâle getirmek ve ekip başarısını sağlamak için farklı yollar sunar.

MBO, kuruluşun hedefleriyle uyumlu bireysel hedeflere odaklanırken akıllı OKR'ler iddialı ve ölçülebilir sonuçları hedefler. Bu makale, bu yaklaşımları anlaşılır hâle getirerek şirketinizin vizyonu için doğru seçeneği belirlemenize yardımcı olmayı amaçlıyor.

MBO Nedir?

MBO (Hedeflerle Yönetim), bireysel çalışanlar için üst düzey kuruluş hedefleriyle bağlantılı hedefler belirleme sürecidir.

Bir kuruluş, üst düzey hedeflerini belirler; ardından çalışanlar ve yöneticiler, bu hedeflere katkıda bulunan bireysel hedefleri belirlemek için birlikte çalışır.

Bu şekilde, bireysel hedefler çalışanın yetkinliklerine göre şekillendirilir ve ulaşılabilir oldukları kabul edilir. Çalışanlar hedeflerine ulaştıklarında genellikle bonus kazanır.

Bu iş birliğinin amacı, çalışanların hedeflere ulaşma konusundaki motivasyonunu ve bağlılığını artırmaktır.

Tipik bir MBO döngüsü 12 ay sürer ve bu süre boyunca çalışanın ilerlemesi izlenir.

Performans yönetimi stratejisi, MBO'nun temel unsurlarından biridir; çünkü yöneticilerin hedeflere ne ölçüde ulaşıldığını değerlendirmesi gerekir. Ancak performans ölçüm çerçevesinin bulunmadığı durumlarda değerlendirme zorlaşabilir.

Bununla birlikte, bir çalışan belirli bir hedefe ulaşamadığında, çalışana yapıcı geri bildirim sağlamak ve bir sonraki MBO döngüsünde hedeflerine ulaşmasına yardımcı olmak önemlidir.

MBO Örneği

Örneğin, hedefiniz şirketin müşteri hizmetlerini geliştirmekse şu hedefleri belirleyebilirsiniz:

  • Daha hızlı yanıt süreleri
  • Daha sorunsuz işe alıştırma süreci
  • Yeni özelliklerle ilgili yardım sunmak için müşterilere proaktif olarak ulaşmak.

Hedefler amaca ulaşmaya yardımcı olsa da eksik olan şey, ilerlemeyi veya hedeflere nasıl ulaşılması gerektiğini ölçmenin bir yoludur.

İşte OKR'ler burada devreye girer.

OKR Nedir?

OKR, bir hedefe nasıl ulaşılması gerektiğini açıklayarak MBO yöntemini geliştiren bir hedef belirleme çerçevesidir. 

"Amaçlar", neye ulaşılması gerektiğini açıklar.

"Anahtar Sonuçlar" (genellikle 3-5 tane), bu amaçlara nasıl ulaşılacağı konusunda netlik sağlar.

OKR, hedeflerin spesifik, ulaşılabilir ve ölçülebilir olmasını sağlamak için büyük ölçüde SMART kriterlerine dayanır. 

OKR metodolojisi, eski Intel CEO'su Andrew Grove tarafından 1980'lerde ortaya konmuştur. 

“Ne yapılacağını belirlemek önemlidir. Ancak bunu yapmak ve iyi yapmak da aynı derecede önemlidir,” dedi Andrew Grove, Intel'in eski CEO'su ve kurucu ortağı.

Google'ın ilk yatırımcılarından John Doerr, OKR yaklaşımını beğendi ve Google'da uygulamaya koydu. Doerr, bu yaklaşımın yönetim camiası arasında yaygınlaşmasını sağlayan kişi olarak kabul edilir.

MBO'da olduğu gibi OKR'ler de her düzeyde uygulanır ve bir kuruluş genelinde hedeflerin uyumlu hâle getirilmesine yardımcı olur.

Ancak MBO'nun aksine OKR'ler tüm ekip üyelerinin erişimine açıktır. Bu şeffaflık, çalışanlar arasındaki iş birliğini kolaylaştırır. 

Ayrıca OKR, hedeflere ulaşmaları karşılığında çalışanlara sağlanan parasal faydaları ortadan kaldırır. 

Son olarak OKR'ler genellikle daha esnek bir şekilde kullanılır ve taahhüt edilmiş, ilham verici veya öğrenme odaklı olabilir.

It starts with one signal.
Each week, AI Signal takes one meaningful shift in AI and helps people leaders understand what changed, why it matters, and what to consider next.
Get Free Access

Have an account? Log In

OKR Örneği

Örneğin, hedefiniz müşteri memnuniyetini %5 artırmaksa ilerlemeyi ölçmek için aşağıdaki Anahtar Sonuçları kullanabilirsiniz: 

  • Destek personeli sayısını %15 artırarak, müşterilerin destek hattını ararken beklemede geçirdiği süreyi %10 azaltmak
  • Giden iletişim kanallarının sayısını 2'den 4'e çıkararak daha fazla mevcut müşteriyi fırsatlar ve indirimler hakkında bilgilendirmek
  • IVR çerçevesini yeniden düzenleyerek arayanların IVR'da (Etkileşimli Sesli Yanıt) gezinmek için harcadığı süreyi %20 azaltmak

OKR'yi İK amaçları doğrultusunda nasıl kullanabileceğinizi daha iyi anlamak istiyorsanız daha fazla İK OKR örneğimiz var.

MBO ve OKR Karşılaştırması

MBO ile OKR arasındaki temel farkları aşağıda bulabilirsiniz:

mbo ve okr grafiği

MBO veya OKR kullanıldığında, çalışan değerlendirme platformları hedef ilerlemesini takip etmeye ve uyumu geliştirmeye yardımcı olur.

1. “Ne”ye karşı “ne + nasıl”

MBO ile OKR arasındaki temel fark, OKR'lerin bir adım daha ileri giderek çalışanlara hedeflerine nasıl ulaşabileceklerini anlatmasıdır.

MBO, şirketin daha geniş kapsamlı hedeflerini belirtir ancak ilerlemeyi ölçmek için bir çerçeve sunmaz. Çalışanların hedeflerine nasıl ulaşabilecekleri konusunda da herhangi bir fikir vermez.

OKR'ler ayrıca hedeflere nasıl ulaşılabileceğini ve bunların nasıl ölçülebileceğini de belirtir. Yöneticiler hedefler sunabilir, kilometre taşlarını veya “anahtar sonuçları” tanımlayabilir ve çalışanlara bir hedefe nasıl ulaşabilecekleri konusunda fikir verebilir.

2. Riskten kaçınan ve iddialı hedef belirleme

MBO'lar ikramiyelere ve diğer tazminat biçimlerine bağlıdır. Bir çalışan hedeflerine ulaşamadığında daha az ikramiye alır. 

Bunun çalışanları güvenli ve kolayca ulaşılabilir hedefler belirlemeye nasıl teşvik edebileceğini görmek kolaydır. Daha az riskli hedefler, her zaman ikramiye almak anlamına gelir.

OKR'ler bu sorunu ortadan kaldırır çünkü hedeflere ulaşılması çalışanın ücretini etkilemez. Herhangi bir parasal sonuç olmadığından OKR, çalışanları iddialı hedefler belirlemeye teşvik eder.

İddialı şekilde belirlenmiş hedeflerin %60-%70'ine ulaşmak, güvenli hedeflerin %100'üne ulaşmaktan yine de daha iyidir. Çalışanlar hedeflerinin %100'ünden daha azına ulaştıklarında kendilerini zorlanmış hisseder ve yenilik yapmaya teşvik edilirler. 

Zaten tüm hedeflerinize kolayca ulaşmanın ne eğlencesi var ki?

3. Yukarıdan aşağıya ve yukarıdan aşağıya + aşağıdan yukarıya hedef belirleme

MBO yaklaşımında hedef belirleme yönetici düzeyinde gerçekleşir. Yöneticiler şirketin hedeflerine dayalı bir dizi hedef oluşturur ve bunları ilgili çalışanlara ve departmanlara atar.

Aynı durum OKR yaklaşımında da gerçekleşir. Ancak bu yaklaşım çalışanlara şirketin veya departmanlarının hedefleriyle uyumlu kendi hedeflerini belirleme özgürlüğü de verir. 

Bu nedenle OKR, aşağıdan yukarıya hedefler belirlenmesine olanak tanıyarak çalışanları daha fazlasını başarmaya yönlendirir.

4. Kontrole karşı çalışan gelişimi

MBO, hâlâ yaygın olarak kullanılsa da geleneksel yönetim felsefesini izler. Yönetim, hedefleri yıllık olarak belirler ve çalışanların bunlara ulaşmak için çalışıp çalışmadığını izler.

Bununla birlikte OKR'ler, çalışanlara hedeflerine ulaşmaları için taktiksel bir yol sunar. Yönetim, her bir çalışanın hedefe ulaşma düzeyini ölçmeli ve OKR döngüsü boyunca haftalık geri bildirim sağlamanın yanı sıra geriye dönük değerlendirme de yapmalıdır.

Geri bildirim döngüsü ve ortak çabalar, tüm hedeflere ulaşmaktan çok çalışan gelişimini vurgular.

5. Daha uzun ve daha kısa döngüler

MBO'lar genellikle yıllık olarak gözden geçirilir. Bir MBO döngüsü sona erdiğinde çeşitli değişkenler (şirketin acil hedefleri, öncelikleri vb.) değişmiş olabilir.

OKR'ler genellikle üç aylık bir döngüyle uygulanır. Hedeflerin şirketin değişen ihtiyaçlarına uyarlanması için daha fazla alan sağlarlar. 

OKR ile ekipler ilerlemelerini haftalık olarak görüşür ve üyelere değişen veya beklenmedik durumlara göre yön değiştirme fırsatı verir.

More Articles

6. İş birliğine ihtiyaç duymama ve iş birliğini teşvik etme

MBO, yöneticilerin tüm çalışanların şirketin daha geniş kapsamlı hedeflerini akılda tutmasını sağlamasına yardımcı olur. 

Yöneticiler hedefleri belirledikten sonra hedeflere ulaşılmasını denetler, ölçer ve kontrol eder. Bu noktadan sonra MBO bireysel düzeyde gerçekleşen bir süreçtir. Çalışanlar daha sonra, iş birliğine çok az ihtiyaç duyarak veya hiç ihtiyaç duymadan kendi hedeflerine odaklanır. 

OKR'ler daha şeffaf oldukları için ekip düzeyinde bir yaklaşım sağlar. Tüm çalışanların bir ekip üyesinin hedeflerindeki ilerlemeye erişebilmesine olanak tanıyarak gerektiğinde iş birliğini teşvik ederler.

Şeffaflık ayrıca tüm ekibin bir sorunu nasıl çözecekleri veya bir hedefe nasıl daha etkili şekilde ulaşacakları konusunda görüş sunabileceği sürekli geri bildirime olanak tanır.

7. SMART hedeflerine dayanma

MBO, yöneticilerin çalışan performansını ölçmek için nitel, nicel veya her iki faktörü de kullanabilmesi bakımından daha esnek ve daha açık uçludur.

OKR'ler, hedef belirlemek için SMART kriterlerine dayandıklarından nicel ölçümü vurgular. 

Belirli ve ölçülebilir hedefler belirlemek, hedefin atanmasından önce nicel hâle getirilmesini gerektirir; bu nedenle OKR'lerin ilerlemesini ölçmek için her zaman temelinde bir puanlama modeli bulunur.

Tim Reitsma

Author's Tip

OKR’lerin belirlenmesi ve izlenmesi konusunda daha fazla destek için bir OKR sertifikası almayı düşünün.

OKR ile Geleceğe Hazır Olun

Hem MBO hem de OKR hedef belirleme çerçeveleri birçok başarılı kuruluş tarafından kullanılmaktadır. 

Günümüzde birçok kuruluş, daha ayrıntılı ve esnek görüldükleri için OKR'yi benimsemektedir. 

Ekiplerin ve bireylerin başarılarını ölçmeleri ve performansı artırmaları için ilgi çekici bir çerçeve sunabilirler.

Bunlar, hedefleri geniş ölçekte belirlemek, izlemek ve ölçmek için özel olarak tasarlanmış araçlardır. OKR yazılımı, çerçevenin uygulanma sürecini kolaylaştırır ve izlemeyi günlük iş akışının bir parçası hâline getirmeye yardımcı olur. OKR yazılımının pek çok faydası vardır.

Şirketinizde OKR'leri kullanmaya istekliyseniz, üst düzey yöneticilerin desteğini almanız gerekir. OKR'lerden yararlanma konusunda daha fazla rehberlik için en iyi OKR podcast'leri listemize göz atın.

Tim Reitsma
Tim has deep experience in HR, people & culture, leadership, business strategy and operations with a focus on building great teams who are excited about their craft and their organization. With over 15 years of leadership experience, Tim has always been guided by his core values: faith, family, curiosity, and fun. He is a coach, mentor, speaker, advisor, and an active volunteer in his community. Tim loves spending time outdoors with his wife and two kids as well as mountain biking in the north shore mountains.
Follow the author:

You may also like