Nezaket, Duygusal Zekâ ve Lisansüstü Diploma: İş İlanlarınızda Olması ve Olmaması Gereken İş Gereksinimleri

İki ay süren arayışın ardından yakın arkadaşlarımdan biri sonunda yeni bir iş bulduğunu düşünüyordu. Büyük bir sosyal medya şirketindeki kaosun içinde yıllarca çalıştıktan sonra farklı bir şeyler yapmaya hazırdı ve esnek çalışma saatleri sunan bir girişimde içerik tasarımı pozisyonu ilgisini çekmişti. Pozisyon yüksek lisans derecesi gerektiriyordu, ancak bunu karşılayabilirdi. Projeler de oldukça ilgi çekici görünüyordu. 

İş ilanının en altında gömülü olan Ücret - saatlik ifadesini fark ettiğinde parmağı “Başvur” düğmesinin üzerinde duraksadı. 

“Teknoloji alanında hangi iş yüksek lisans derecesi gerektirip ücreti saatlik olarak belirler?” diye bana sordu. “Bu bir şaka mı? Yıllarca öğrenci kredisi borcuna gömülmedim ve büyük teknoloji şirketlerinde akıl almaz saatler çalışarak tecrübe kazanmadım ki Walmart’ta müşterilerin ödemelerini alırken sahip olacağım ücret yapısının aynısına razı olayım. Ama bazıları onların yanında çalışmaya gelip buna katlanmaya istekli olmanız gerektiğine inanıyor.”

Gerçeklerden Kopuk

Arkadaşımın yaşadığı deneyim sıra dışı değil. Burada artık sektörde bir norm haline gelen sözleşmeli çalışma fırsatlarından bahsetmediğimizi açıklığa kavuşturmakta fayda var. Aksine, karşılaştığı sorunun nedeni çalışan olarak doğrudan saatlik ücret alacak olmasıydı. 

İşe alım uzmanları için teknoloji alanında yetenek arayan şirketlerle uğraşmak, adaylar için olduğu kadar zor. 

“Bana geliyorlar ve Facebook’ta, büyük teknoloji devlerinde çalışmış insanlar istiyorlar; ancak ‘Bu şirketlerin ödediği ücretleri ödüyor musunuz?’ diye sorduğumda ödemediklerini görüyorum,” diyor Savant Recruiting’in kurucusu Jessica Smith. “Peki o zaman bu yetenekleri nasıl elde edeceğinizi düşünüyorsunuz? Onlara başka ne sunuyorsunuz?” 

Bu, işin yalnızca para kısmı. Peki ya beceriler? Smith, SaaS ve teknoloji kuruluşlarının tek boynuzlu atların peşine düşmesinin büyük, gerçekten büyük bir sorun olduğunu söylüyor. 

“En sevdiğim örneklerden biri, aynı zamanda ürün yöneticisi ve UX tasarımcısı olan, ayrıca geliştirme operasyonları uzmanlığı bulunan kıdemli bir mühendis aramaları… bütün mühendislik ekibini tek bir kişide istiyorlar ve yalnızca 80 bin dolar ödemek istiyorlar,” diyor Smith. “Bu, bir Ferrari bayisine gidip modelleri denemek, sonra da bütçenizin yalnızca bir KIA almaya yettiğini söylemek gibi. Ne istediğinizin farkında mısınız?”

İş İlanı Arafı

Bir işe alım uzmanı için bu iş ilanlarından bazılarını görmek iyi günlerde eğlenceli olabilir; ancak ilanlar üst üste birikmeye başladığında bu durum çileden çıkarıcı hale gelir.

Gerçekçi olmayan beklentilerin ötesinde, işle hiçbir ilgisi olmayan beceriler için oldukça tuhaf gereklilikler de içerebilirler. 

VIQU IT Recruitment’ın kurucusu ve yönetici ortağı Matt Collingwood, “Gördüğüm en gülünç ve çok şey anlatan iş gerekliliklerinden biri ‘iyi bir mizah anlayışı’ idi,” dedi. “Bu, kendini çok komik sanan bir işe alım yöneticisinden gelmişti; ancak ekibinin onun şakalarına yalnızca mecburiyetten güldüğü izlenimine kapıldım. Bana göre bu, yeni çalışandan da aynısını yapmasının bekleneceğini gösteriyordu. Bu da işe alım yöneticisinin çalışanları için nasıl bir ortam oluşturduğunu açıkça ortaya koyuyor.”

Collingwood’un verdiği bir diğer uç örnek, gereklilikler arasında “asgari ücretle yaşamayı karşılayabilir” ifadesinin yer aldığı bir iş ilanıydı.

Bu, bir beceriden ziyade çalışanın başka bir gelir türüne sahip olması gerektiğini belirten bir gereklilik. Pozisyonla ilgilenen herkese kendilerini nelerin beklediğine dair açık bir sinyal veriyor. 

Collingwood, “Bana göre bu, bir iş ilanına eklenmesi gülünç bir şey,” dedi. “İşverenin yalnızca asgari ücreti ödediğinin tamamen farkında olduğunu gösteriyor. Bazıları bunun, işverenin çalıştırdığı kişinin ödediği ücretle geçinemeyeceğinden endişe duyduğunu gösterdiğini düşünebilir; ancak bana göre bunun tam tersini ifade ediyor. İşverenin asgari ücretten daha fazlasını ödemeyi düşünmeye bile istekli olmadığını vurguluyor. Yani amaçları, işletmelerini destekleyecek doğru becerilere sahip doğru kişiyi bulmaktan ziyade yalnızca birini işe almaktan ibaret.”

Son zamanlarda gördüğüm örneklerden bazılarında bir iş için zaten apaçık olması gereken gereklilikler yer alıyordu. Örneğin, başkalarıyla iyi çalışabilme becerisi.

Nezaket, kibarlık, öz farkındalık. Liste uzayıp gidiyor. Bunların hepsi, yalnızca iş yerinde işlev göstermek için değil, her türlü sosyal etkileşimde de standart olması gerektiği düşünülebilecek şeyler. 

Öyleyse işverenlerin bu becerileri talep etme gereği duyması, insanların iş yerindeyken insan etkileşiminin bu temel ilkelerini tamamen unuttuğunun bir işareti mi? İş yerindeki görgü kuralları gerçekten bu kadar mı sorunlu? Şart değil. 

Remote People İnsan ve Kültür Başkanı Susan Snipes, “Kuruluşlar bu tür iş gereklilikleri yayımladığında, işe alım yöneticisinin daha önce bu pozisyonda çalışan kişi yüzünden kötü bir deneyim yaşadığını düşündürüyor,” dedi. “Pozisyondaki önceki kişi tembel, beceriksiz ya da her ikisiydi. İşe alım yöneticisi, beklentileri son derece açık hale getirerek benzer bir profili işe almaktan çaresizce kaçınmaya çalışıyor. Ne yazık ki bu durum ters tepebilir ve adayları işten tamamen soğutabilir.”

Yine de bunlar hafif örnekler. İşe alımı yapan kişi ne kadar travma yaşadıysa, gereklilikler de o kadar hızlı kontrolden çıkabilir. Aşağıdaki örneğe bakın.

Dahil Edilmeye Değer İş Gereksinimleri (Ancak Çoğu Zaman Gözden Kaçırılır)

Görünüşte tuhaf olan bu gereksinimlerden bazıları, kurumsal değerlerle uyum açısından önemliyse iş ilanlarınıza dahil edilmeye değerdir. İşte bazı örnekler:

Duygusal zekâ

Teknik beceriler öğretilebilirken, duygusal zekâ—duyguları etkili bir şekilde anlama ve yönetme becerisi—hızlı bir şekilde geliştirilmesi daha zor bir yetkinliktir. Duygusal zekâsı yüksek adaylar ekip dinamiklerine daha iyi uyum sağlar ve çatışmaları daha etkili bir şekilde çözer.

Duygusal zekâ şunları kapsar:

• Güçlü yönler ve sınırlılıklar konusunda öz farkındalık
• İş arkadaşlarına ve müşterilere karşı empati
• Stresli durumlarda duygusal tepkileri düzenleyebilme

Kültürler arası yetkinlik

İş yerleri daha çeşitli hâle geldikçe ve şirketler küresel ölçekte büyüdükçe, farklı geçmişlere sahip insanlarla etkili bir şekilde çalışabilme becerisi paha biçilmez bir yetkinlik hâline geldi.

Şimdi şöyle düşünüyor olabilirsiniz: Bu güzel David, ama DEI ölüyor mu? Medya anlatılarını ve siyasi söylemleri gerçeklikle karıştırmamanızı tavsiye ederim. 

DEI girişimlerinden memnuniyetle geri adım atan veya bunları bir kenara bırakan teknoloji devleri bile sınırlar ötesinden yetenek işe almayı bırakmayacak ve nöroçeşitliliği destekleyen bir çalışma ortamı yaratmaya devam edeceklerini kamuoyuna açıkladı.

Uyarlanabilir problem çözme

Çoğu sektördeki değişim hızının ve artan belirsizliğin göz önünde bulundurulmasıyla, sorunlara birden fazla açıdan yaklaşma ve gerektiğinde stratejileri değiştirme kapasitesi giderek daha önemli hâle geliyor. Uyarlanabilirlik, iş tanımlarında açıkça değer verilen bir özellik olmalıdır.

Ortadan Kaldırılması Gereken Gereksinimler

Elbette, özellikle giriş seviyesi gereksinimleri söz konusu olduğunda, iş ilanlarına dahil edilmesi kesinlikle kötü bir fikir olan bazı gereksinimler vardır. İşte en aza indirmeyi veya tamamen ortadan kaldırmayı düşünmeniz gereken bazıları.

Belirsiz "kültür uyumu" gereksinimleri

İş ilanlarında genellikle "kültürümüze uyum sağlamalıdır" veya "ekibimiz için doğru kişiliğe sahip olmalıdır" gibi, bunların ne anlama geldiğini açıklamayan muğlak gereksinimler yer alır. Bu dil, homojenliği pekiştirebilir ve farklı bakış açıları sunan nitelikli adayları dışlayabilir.

Gerçekçi olmayan kişilik talepleri

Bu kadar çok şirketin hâlâ kişilik testi uygulaması ve buna büyük anlamlar yüklemesi zaten yeterince kötü. Ancak ardından, adayların aynı anda "ayrıntı odaklı ve büyük resmi görebilen düşünürler" veya "aynı zamanda ekip oyuncusu olan, saldırgan biçimde inisiyatif alan kişiler" olmasını gerektiren iş ilanları görüyorsunuz; üstelik olası çelişkileri de kabul etmiyorlar. 

Bu paradoksal gereksinimler, başvuru sahiplerinin kafasını karıştırır ve gerçekçi olmayan beklentilere işaret edebilir. Herkesin baskın bir çalışma tarzı vardır ve bu tamamen normaldir.

Çelişkili kişilik özellikleri talep eden şirketler, genellikle işverenlerin görmek istediklerini yansıtmakta becerikli olan adayları çeker; gerçekten nitelikli profesyonelleri değil.

Keyfî deneyim gereksinimleri

"Tam olarak 7-10 yıllık deneyime sahip olmalıdır" veya "o kadar eski ya da karmaşık olmayan bir teknolojiyle 5 yıllık deneyim gerektirir" gibi gereksinimler incelemeye değerdir. Şirketler, geçirilen süreden çok kanıtlanmış yetkinliklere odaklanmalıdır.

“Beş yıldır var olan bir teknoloji üzerinde on yıllık deneyime sahip birini istediklerini söyleyen işverenlerle karşılaştım,” dedi Smith. “Bu, aslında neye ihtiyacınız olduğunu bilmediğinizi gösterir.”

Gri Alan: Görüş Ayrılığına Yol Açan İş Gereklilikleri

Bağlam her şeydir. Bazı gereklilikler saçma gelebilir; ancak şirketin bağlamı, iş ilanının yayınlandığı zaman veya sektör göz önünde bulundurulduğunda, bunları dahil edip etmemeniz konusu o kadar da kesin değildir.

Görgülülüğün bir gereklilik olması

Bazı şirketler artık iş ilanlarında açıkça “görgülülük” talep ediyor.

Bunu destekleyenler, görgülülüğün psikolojik güvenlik oluşturduğunu ve iş yerindeki zehirli ortamı azalttığını savunuyor. Görgülülüğün sağduyunun gereği olması gerektiğini düşünebilirsiniz; ancak Amerikan siyasetinde Çay Partisi hareketinin ortaya çıkışından beri görev yapan herhangi bir İK çalışanına bunun kesin olup olmadığını sorun, muhtemelen size gülecektir.

Kuralları olmayan bir şirket sohbeti, meslektaşlar arasındaki bir iletişimden çok kısa sürede bir Facebook yorum dizisine benzeyebilir.

Ancak eleştirmenler, görgülülük gerekliliklerinin marjinalleştirilmiş gruplara karşı bir silaha dönüştürülebileceğini savunuyor. Buna göre “medeni” kabul edilen davranış kültüre göre değişir ve tarih boyunca belirli geçmişlere sahip insanların üslubunu denetlemek için kullanılmıştır.

Baskı altında iyi çalışabilmeli

Bu yaygın gereklilik uzmanlardan farklı tepkiler alıyor.

Bazı roller gerçekten yüksek stresli durumlar içerir ve adayların bunu en başından bilmesi gerekir. Ancak bu gereklilik, stresli olmaması gereken ancak kötü yönetim veya yetersiz personel nedeniyle stresli hâle gelen işlerde de sıklıkla yer alır. Bu durum sağlıksız çalışma ortamlarını normalleştirir.

Teknik Olmayan İş Gereklilikleri İçin En İyi Uygulamalar

İş tanımlarına teknik olmayan becerileri dahil ederken işe alım uzmanları şunları yapmalıdır:

1. Becerinin uygulamada nasıl göründüğünü açıkça belirtmek
2. Becerinin rolde başarılı olmak için neden önemli olduğunu açıklamak
3. İşe alım sürecinde becerinin nasıl değerlendirileceğini göz önünde bulundurmak
4. Nitelikli ve çeşitli adayları dışlayabilecek gerekliliklerden kaçınmak
5. Gerçek gerekliliklerle tercih edilen nitelikleri birbirinden ayırmak

Düşünerek Hareket Edin

İş ilanlarındaki teknik olmayan gereklilikler, şirket değerleri ve çalışma ortamı hakkında güçlü sinyaller verir. İşe alım uzmanları, duygusal zekâ ve kültürlerarası yetkinlik gibi anlamlı becerileri özenle dahil ederken belirsiz veya çelişkili talepleri ortadan kaldırarak kuruluşlarında gerçekten başarılı olacak adayları çekebilir.

İş piyasası gelişmeye devam ederken en başarılı şirketler, bu insani unsurların teknik yetkinlikler kadar önemli olduğunu fark eden ve bunları işe alım süreçlerinde açıkça ifade eden şirketler olacaktır.

Sırada Ne Var?

İşe alım ve aday bulmadaki en son trendleri takip etmek ister misiniz? People Managing People bültenine abone olun; böylece en güncel gelişmeleri ve uzman görüşlerini doğrudan gelen kutunuza alırsınız.